Chương 85: Hiện trường bị phát trực tiếp
Nghiêm Đào đặt điện thoại lên bàn chỉ huy dựng tạm tại hiện trường vụ án. Thuật toán đề xuất của nền tảng video ngắn dường như bị “ám” bởi từ khóa “án mạng”, mỗi lần làm mới lại có nội dung liên quan mới hiện ra. Anh chỉ vào một video phân tích hoạt hình có lượt xem hơn một triệu trên màn hình, giọng trầm: “Theo ‘lý thuyết chu kỳ dư luận’, giai đoạn lên men của dư luận trong các vụ án nghiêm trọng kiểu này chỉ kéo dài 72 giờ. Giờ đã 8 tiếng trôi qua, nếu không thể xoay chuyển tình thế trong thời gian vàng, cảm xúc tiêu cực sẽ bước vào ‘giai đoạn cố định’, lúc đó dù có bắt được hung thủ, niềm tin của công chúng vào lực lượng cảnh sát cũng sẽ bị tổn hại.”
Anh mở ảnh chụp màn hình dữ liệu hậu trường của nền tảng, đường cảnh báo đỏ đặc biệt chói mắt: “Chúng tôi đã phối hợp với đội an ninh mạng để giám sát dư luận. Hiện tại, tốc độ lan truyền của những bình luận tiêu cực như ‘cảnh sát không làm gì’ nhanh gấp 3 lần so với thông tin minh oan chính thống. Thậm chí còn xuất hiện những thuyết âm mưu như ‘nạn nhân dính líu đến xã hội đen’, ‘hung thủ có thế lực’. Đây đều là hiện tượng ‘cực đoan hóa tập thể’ điển hình. Nếu cứ kéo dài, rất có thể sẽ dẫn đến các sự kiện tụ tập ngoài đời thực.”
Diệp Chính Hải ngồi xổm giữa phòng khách, ngón tay lần theo hình dạng vết máu để phác họa dấu vết. Ngẩng lên, ánh mắt anh mang sự lạnh lùng chuyên nghiệp: “Từ ‘phân tích hình thái vết máu’, phòng khách có 3 vết máu bắn ra, phân bố hình quạt, góc độ từ 15-20 độ, cho thấy hung thủ đứng cách nạn nhân khoảng 1,2 mét khi gây án, và biên độ vung tay khá lớn, khả năng cao cầm dao bằng tay phải.
Ngoài ra, cạnh ghế sofa có vết máu kéo lê, kết hợp với vị trí nạn nhân ngã xuống, suy đoán hung thủ sau khi gây án đã cố gắng di chuyển thi thể, có thể là để che giấu dấu vết phạm tội. Điều này khớp với đặc điểm của ‘hành vi sửa chữa sau khi phạm tội trong cơn bốc đồng’.”
Anh đứng dậy đi ra ban công, chỉ vào vết xước trên cửa sổ chống trộm, bổ sung: “Khung cửa sổ có vết xước mới, mức độ oxy hóa không quá 24 giờ, có thể là lối vào ra của hung thủ, hoặc hắn đã quay lại đây.
Phòng kỹ thuật đã thu thập bột kim loại tại vết xước. Nếu có thể kiểm tra ra dấu vân tay hoặc DNA, sẽ thu hẹp phạm vi nghi phạm. Theo ‘lý thuyết phác họa địa lý tội phạm’, hung thủ chọn khu chung cư cũ để gây án và quen thuộc với cấu trúc tòa nhà, không loại trừ khả năng là cư dân xung quanh hoặc đã từng đến khảo sát hiện trường.”
Nghiêm Đào gật đầu đồng ý, rút bộ đàm ra ra lệnh: “Thông báo phòng kỹ thuật, ưu tiên thực hiện ‘xét nghiệm định type STR’ trên vết máu bắn ra, xác nhận có DNA của hung thủ hay không; đồng thời mở rộng phạm vi trích xuất camera, bao phủ tất cả camera công cộng trong bán kính 500 mét quanh khu chung cư, tập trung rà soát những người đeo khẩu trang, đội mũ trong khoảng 1 giờ trước và sau khi xảy ra án – theo ‘hồ sơ tâm lý tội phạm’, loại hung thủ gây án bộc phát này sau khi phạm tội sẽ có ‘hành vi ngụy trang’ do hoảng loạn.”
Diệp Chính Hải tiếp lời, bổ sung chi tiết điều tra: “Tôi sẽ dẫn một nhóm đi ‘khảo sát từng nhà’, sử dụng ‘phương pháp lấy mẫu phân tầng’, trước tiên khảo sát cư dân ba tầng trên dưới căn hộ 401, sau đó mở rộng ra toàn bộ tòa nhà. Tập trung hỏi hai câu hỏi cốt lõi: ‘âm thanh bất thường’ và ‘khách lạ đến thăm’, đặc biệt chú ý đến nam giới sống một mình, những người gần đây có biến động cảm xúc hoặc khó khăn tài chính – đây đều là đặc điểm của nhóm có nguy cơ cao phạm tội giết người do bộc phát.”
Nghiêm Đào mở một nền tảng video ngắn, lướt một vòng, toàn là video về vụ án này: “Anh xem, những video này có cái là ghi hình trực tiếp, có cái là ảnh chụp màn hình của cư dân mạng, lại có cả những tài khoản tiếp thị bịa đặt thêm mắm dặm muối về ‘tình tiết vụ án’. Chúng tôi đã liên hệ với nền tảng để gỡ bài, nhưng không thể gỡ sạch được, video mới vẫn liên tục xuất hiện.”
Anh hạ giọng, giọng điệu mang chút lo lắng: “Tôi còn nói giảm nhẹ đấy. Nếu không sớm phá án, đám cư dân mạng thiếu tỉnh táo đó chắc chắn sẽ dẫn dắt dư luận, nói chúng ta không làm gì, làm việc kém hiệu quả, thậm chí còn bịa ra tin đồn ‘cảnh sát bao che hung thủ’. Lúc đó không chỉ mình tôi, mà ngay cả Cục trưởng Phòng cũng sẽ bị đẩy lên đầu sóng ngọn gió, không chừng còn phải từ chức để nhận trách nhiệm.”
Nghiêm Đào là đội trưởng đội trọng án, Diệp Chính Hải là lão cảnh sát hình sự giàu kinh nghiệm, cả hai đều hiểu rõ sự đáng sợ của dư luận – một khi cảm xúc tiêu cực bị khuấy động, không chỉ ảnh hưởng đến quá trình điều tra vụ án, mà còn làm tổn hại đến hình ảnh của lực lượng cảnh sát, thậm chí gây ra những vấn đề xã hội lớn hơn.
Hai người lập tức xích lại gần nhau, bắt đầu thảo luận về kế hoạch triển khai điều tra và chiến lược ứng phó với truyền thông.
“Tôi nghĩ trước tiên phải đẩy nhanh tốc độ thu thập chứng cứ, để phòng kỹ thuật sớm phân tích dấu chân, vết máu, xác định đặc điểm cơ bản của nghi phạm.” Nghiêm Đào cau mày nói, “Đồng thời, cử người đến khảo sát cư dân trong khu chung cư, hỏi xem có ai nhìn thấy người khả nghi ra vào căn hộ 401 không, đặc biệt là khoảng thời gian trước và sau khi xảy ra án.”
Diệp Chính Hải gật đầu, bổ sung: “Còn phải liên hệ với nữ streamer kia, yêu cầu cô ta phối hợp điều tra. Mặc dù cô ta không cố ý phát tán hiện trường, nhưng buổi phát trực tiếp của cô ta quả thực đã gây ảnh hưởng xấu, và cô ta có thể biết một số thông tin về nạn nhân, ví dụ như gần đây nạn nhân có thù oán với ai không, có khách lạ đến thăm không, v.v.”
Nghiêm Đào gật đầu: “Ừ, chúng tôi đã liên hệ với cô ta rồi. Nếu có thể, lợi dụng thân phận nhân chứng tại hiện trường đầu tiên của cô ta để phổ biến cho cư dân mạng về quá trình phá án cũng là điều tốt. Chỉ cần chúng ta phá án nhanh, dư luận này cũng không phải là không thể lợi dụng.”
Hai người người một câu, tôi một câu thảo luận, từ hướng điều tra đến ứng phó dư luận, từng chi tiết đều được cân nhắc rất kỹ lưỡng.
Trầm Thiều Hoa không tham gia thảo luận, mà lấy điện thoại ra, mở vài nền tảng mạng xã hội phổ biến và các trang web video ngắn. Quả nhiên, trang chủ toàn là nội dung về “vụ án mạng tại khu chung cư Hạnh Phúc” – có video đã đạt hơn một triệu lượt xem, khu bình luận tranh cãi dữ dội.
Mặc dù nhiều video đã bị gỡ xuống, nhưng những người sáng tạo nhỏ muốn câu view thì dù không đăng ảnh chụp màn hình hiện trường, chỉ dùng chữ cái viết tắt, vẽ tranh minh họa, v.v., vẫn không bị kiểm duyệt. Điều này trực tiếp khiến nhiều người xuyên tạc, bịa ra đủ loại câu chuyện ghê rợn. Nạn nhân từ một cô gái trẻ xinh đẹp sống một mình đến một ông chủ lớn có tài sản hàng triệu, đều có suy đoán.
Cô mở một video ghi hình trực tiếp, trong video, nữ streamer mặc váy liền màu hồng, vừa mở cửa đã nhìn thấy hiện trường, sợ hãi hét lên lùi lại, điện thoại trong tay rơi xuống đất, ống kính rung lắc quay được cảnh máu me khắp sàn.
Sau đó, nữ streamer nhặt điện thoại lên, vừa khóc vừa nói với ống kính: “Mọi người ơi, em sợ quá! Em về đến nhà thì thấy… thấy trên sàn toàn là máu, em không biết phải làm sao…”
Đây là video dựng lại bằng tranh vẽ kèm giọng gốc của nữ streamer đã báo án.
Khu bình luận bên dưới video nhanh chóng phân hóa thành hai phe. Những người ủng hộ để lại bình luận an ủi: “Chị đừng sợ, cảnh sát đến rồi!”
“Đáng sợ quá, chị mau rời khỏi hiện trường đi!”
“Thương chị quá, gặp phải chuyện này chắc chắn sợ hãi lắm!”
Nhưng cũng có những tiếng nghi ngờ bắt đầu xuất hiện: “Nghĩ kỹ lại thì thấy ghê, động tác lùi lại ngay lúc mở cửa chuyên nghiệp quá vậy?” “Máu còn chưa khô mà đã lấy điện thoại ra quay, nếu thực sự gặp án mạng thì không phải việc đầu tiên là báo cảnh sát sao?”
“Đúng đúng, sự thật chỉ có một! Chẳng lẽ người giết người là chị à? Diễn trò cho bọn tôi xem à? Còn muốn bọn tôi làm chứng cứ ngoại phạm cho chị nữa chứ?”
Cùng lúc đó, bảng xếp hạng thịnh hành của nền tảng video ngắn bị vụ án mạng này thống trị hoàn toàn.
Các tài khoản tiếp thị tranh nhau đăng tải các đoạn video, tiêu đề giật gân: “Nữ streamer triệu fan trải nghiệm hiện trường án mạng!” “Hình ảnh đẫm máu bị phơi bày! An toàn của phụ nữ sống một mình gây tranh cãi.”
Một blogger pháp luật phân tích: “Việc truyền bá hình ảnh hiện trường vụ án khi chưa được phép của cảnh sát có thể bị coi là can thiệp vào quá trình điều tra.”
Còn các tài khoản tình cảm thì nhân cơ hội này cổ động: “Mười mẹo tự vệ thiết yếu cho phụ nữ sống một mình!” Trong khu bình luận, thuyết âm mưu về việc “nữ streamer có phải tự dàn dựng để câu view hay không” lan truyền dữ dội, thậm chí có người còn đào lại đoạn phát trực tiếp ba tháng trước của cô ta, so sánh “diễn xuất” trong đó với biểu hiện hiện tại.