Chương 17: Tóp mỡ
Mặt trời đã ngả về tây, trên cánh đồng nhà họ Trần, mấy người đang cúi lưng làm việc.
Ngô đã cao tới đầu gối, lá xanh mướt xào xạc trong gió.
Anh cả Trần Hoa vác cuốc đi giữa các luống, thấy chỗ nào cỏ dại vừa nhú lên là một cuốc bổ xuống, lật cả rễ lẫn đất lên rồi giẫm chặt một cái.
Anh hai Trần Kiệt theo sau, trong tay cầm chiếc xẻng nhỏ, chuyên trị đám cỏ dại mọc sát mặt đất. Rau sam, rau muối, cỏ đuôi chó gì đó, thấy một cây là xúc một cây, ném ra bờ luống phơi nắng.
Trần Anh và chồng là Lương Trường Hữu ở đầu bên kia, đang vun đất cho mầm ngô. Năm ngoái mưa liên tiếp mấy trận, làm sạt mấy đoạn bờ luống, rễ lộ cả ra, phải vun lại.
Trần Huy vẫn còn là thằng nhóc choai choai, ham chơi, làm được một lát là lại theo lũ trẻ cùng tuổi trong làng đi trèo cây bắt tổ chim.
Trần Kiệt đứng thẳng lưng nghỉ một lát, từ xa thấy em gái thứ tư Trần Thái chạy như bay về phía này, vội nói với Trần Hoa: "Anh, anh nhìn đằng kia kìa."
Trần Hoa ngẩng đầu nhìn một cái.
"Nhất định là mẹ về rồi." Trần Kiệt cắm chiếc xẻng xuống đất, phủi phủi đất trên tay.
Trần Hoa gật đầu, hướng về phía vợ chồng cô em thứ ba ở đầu bên kia gọi một tiếng: "A Anh, Trường Hữu, nghỉ tay thôi!"
Hai vợ chồng đáp lại, cầm nông cụ của mình, sải bước đi tới.
Trần Thái chạy tới trước mặt, thở hồng hộc: "Anh cả, anh hai, chị ba, anh rể ba, mẹ về rồi! Mẹ bảo mọi người làm xong thì về nhà!"
Trần Kiệt sáng mắt: "Có mang về đồ gì ngon không?"
Trần Thái lườm anh một cái: "Em biết đâu, về rồi hẵng nói!" Nói rồi còn liếc về phía nhà bên cạnh, ý tứ rõ ràng: đừng nói mấy chuyện này ở ngoài!
Trần Kiệt cũng không giận, cười hì hì hai tiếng, vác cuốc lên đi về.
Ở thửa ruộng bên cạnh, một ông lão đứng thẳng lưng, nhìn người nhà họ Trần vừa nói vừa cười đi về, lẩm bẩm một câu.
Bà vợ lão ở bên cạnh hỏi: "Sao thế?"
Ông lão lắc đầu: "Nhà họ Trần này hai hôm nay chẳng biết làm sao, ngày nào cũng như được tiêm thuốc kích thích, làm việc thì hăng, đi đứng thì phăm phăm, hôm qua tôi hình như còn ngửi thấy mùi thịt trên người họ nữa."
Bà vợ bĩu môi: "Làm gì có chuyện đó, ông ngửi nhầm rồi chứ gì? Nhà họ đông người như thế, lại chẳng có nghề ngỗng gì khác, lấy đâu ra tiền mà mua thịt ăn? Mà nhà này cũng số phận tốt thật. Hồi trốn đói ấy, làng mình chết bao nhiêu người? Nhà họ Trần không chết một ai, lành lặn cả nhà đi qua. Không phải số phận tốt thì là gì?"
Ông lão nghĩ một lát, cũng thấy đúng.
Thời buổi này, sống được đã là phúc rồi.
Ông cúi đầu tiếp tục cuốc cỏ, giọng chua chát: "Nhà họ cũng lạ thật, con gái con rể là người ngoài, vậy mà cũng giữ lại nhà ăn cơm, quanh năm suốt tháng như thế, phí bao nhiêu là lương thực."
Bà vợ ông liền nghĩ tới con gái mình. Quê cũ của họ, chỗ ấy năm nào cũng hoặc là hạn hán liên miên, hoặc là lũ lụt triền miên, họ quyết định trốn đói cũng chính vì lẽ đó.
Chỉ có điều nhà thông gia của bà đều cứng đầu cứng cổ, nói là tiếc mảnh đất to như thế, khuyên thế nào cũng không chịu nghe. Đấy, họ trốn ra được năm thứ hai thì nghe nói quê cũ động đất rồi sau đó là lũ lớn, chết không biết bao nhiêu người. Về sau bà nhờ người hỏi thăm, cả nhà thông gia đều không còn, con gái cũng không thoát ra được.
Nghĩ tới đó, bà vợ thấy lòng chua xót, nói: "Người ta đâu phải không làm nổi việc, thêm hai cái miệng ăn thì đã sao, còn hơn lũ cứng đầu kia, sống sờ sờ mà kéo cả người sống vào chỗ chết!"
Mấy người Trần Hoa vẫn chưa biết mình suýt chút nữa là lộ tẩy, về nhà cất nông cụ rồi đều quây quần bên chiếc bàn giữa sân.
Vương Liên Hoa nhìn cả đại gia đình này, lại nhìn bộ quần áo rách rưới trên người họ, khẽ thở dài một hơi.
Bà lấy chiếc túi lớn đựng quần áo ra, từ trong đó lôi ra những bộ đồ được gấp ngay ngắn gọn gàng.
"Đây là cho các con." Bà mở từng bộ một ra, "Mẹ ước chừng cỡ rồi chọn, đều tới thử xem có vừa không."
Nhìn từng bộ quần áo mới, mọi người đều hơi ngẩn ra.
Vương Liên Hoa cũng mặc kệ họ, cứ theo tuổi tác mà chia từng người: "Con cả, cái này của con. Con hai, của con. A Anh, Trường Hữu, bộ này của hai đứa. Tiểu Mãn, Tĩnh Phương, Thái Nhi, Huy Nhi, bốn bộ này là của các con."
Cả đám người như lũ trẻ con trong nhà trẻ được phát kẹo, vừa mừng vừa xúc động nhận lấy bộ đồ của mình, lật qua lật lại trong tay ngắm tới ngắm lui, sờ tới sờ lui.
Vương Liên Hoa nhìn bộ dạng vui mừng của họ, lại nói: "Quần áo này là người bên đó mặc, kiểu dáng không giống của mình lắm, nhưng vải vóc và đường may đều là loại tốt. Mấy bộ không có cúc thì cứ tròng từ trên đầu xuống, còn mấy bộ có cúc thì mặc như bên mình thôi."
Quần áo của Trần Thái là một chiếc áo phông dài tay cổ tròn in hoa nhí, màu sắc hơi tươi sáng một chút. Cổ áo theo cô nhìn thì quá trễ, lại thấy hai chị dâu cũng mặc kiểu này, liền nghe mẹ nói: "Các con chọn mấy mẩu vải vụn màu gần giống khâu lại chỗ cổ áo một chút là được."
Trần Huy tuổi còn nhỏ, Vương Liên Hoa chọn cho cậu một chiếc áo nỉ có mũ trùm đầu. Bà cũng nghe một bà bác bên cạnh nói, rằng cháu trai bà ấy chỉ thích mặc kiểu áo này, còn nói là cái gì mà "bản Hàn".
Thấy bà bác kia cầm một chiếc, Vương Liên Hoa cũng chọn theo một chiếc khác màu.
Trần Huy lật xem chiếc áo nỉ có mũ của mình, chỗ cổ áo có một cái mũ, trên mũ có hai sợi dây, phía trước có một cái túi lớn.
"Mẹ, cái này mặc thế nào ạ?" Cậu có chút luống cuống chân tay.
Vương Liên Hoa cười: "Chui đầu mà mặc, giống như cái áo cánh thôi. Hai sợi dây kia không cần để ý, thõng xuống cũng được, buộc lên cũng được."
Cả đám người rửa tay rửa mặt sạch sẽ, hớn hở về phòng thay quần áo.
Thấy một dãy người mặc quần áo mới tinh đứng trước mặt mình, tinh thần ai cũng thấy phấn chấn hẳn lên, bộ đồ bà đang mặc cũng được người trong nhà khen không ngớt, nói bà mặc bộ này nhìn trẻ ra mấy tuổi, tinh thần đầy đặn.
Vương Liên Hoa bị lũ con cháu nói lời ngọt như mật dỗ cho cười không khép được miệng.
Phải thế mới đúng, ăn no, mặc áo mới, đó mới là cuộc sống của con người chứ!
Thử áo mới xong, mỗi người lại về phòng cởi áo ra, cẩn thận cất kỹ, quyết định để đến Tết mới lấy ra mặc.
Vương Liên Hoa lại giao mấy tấm vải cho hai người con dâu và cô con gái thứ ba: "Số vải này là để may quần áo cho bọn trẻ, mẹ mua nhiều, các con cứ may rộng ra một chút. Tĩnh Phương tay khéo hơn, con dẫn A Anh cùng làm."
Ba người đều dạ một tiếng giòn tan, vui vẻ nhận lấy vải.
Trịnh Tiểu Mãn cất kỹ quần áo và vải, đang định đi nấu cơm thì thấy mẹ chồng xách chiếc túi ni lông đỏ mờ bước vào, bên trong có hai dải thịt ba chỉ, còn có một miếng mỡ lá lợn to.
Đặt đồ lên bếp, lại cười với Trịnh Tiểu Mãn một cái, đưa cho cô một chiếc túi đen: "Con xem thử đây có phải là những thứ con cần không?"
Trịnh Tiểu Mãn hơi nghi hoặc đón lấy, lập tức ngửi thấy mùi hương quen thuộc đã lâu lắm rồi chưa từng ngửi, mắt cô sáng lên, nhìn vào trong túi, quả nhiên là hoa hồi, quế, lá nguyệt quế... các thứ.
Lúc thấy thịt cô chỉ thấy vui, giờ thấy những thứ này thì đúng là mừng rỡ.
"Mẹ, mấy thứ này chắc tốn nhiều tiền lắm phải không ạ?" Trịnh Tiểu Mãn nhịn không được hỏi. Lần trước cô cũng chỉ buột miệng nói vu vơ, nào ngờ mẹ thật sự mua về cho cô, nếu tốn quá nhiều tiền thì cô thành ra có tội mất.
"Không đắt đâu," Vương Liên Hoa nói, "cõi thần tiên ấy đồ đạc vừa nhiều vừa rẻ, con cứ dùng thoải mái, làm ra món thịt ngon mới là đúng lẽ."
"Vâng!" Trịnh Tiểu Mãn gật đầu thật mạnh, lập tức bắt tay vào làm.
Trần Anh và Lại Tĩnh Phương cũng tới giúp.
Trịnh Tiểu Mãn trước tiên cắt thịt ba chỉ thành từng khối vuông, cho vào nồi nước lạnh chần sơ một chút, vớt ra để ráo.
Cho dầu vào nồi, cho đường vào thắng nước màu. Nước màu muốn thắng cho ngon không phải dễ, Trịnh Tiểu Mãn đã lâu lắm không làm, bước này cô làm rất cẩn thận, may mà thành quả khiến người ta hài lòng. Nước màu thắng xong, cho thịt vào đảo, thêm xì dầu, rượu nấu ăn, hoa hồi, quế, đổ nước ngập thịt, đậy vung om với lửa nhỏ.
Bên kia, Lại Tĩnh Phương đang sơ chế mỡ lá lợn, cô cắt mỡ thành từng miếng nhỏ, cho vào nồi, thêm nửa bát nước, đun sôi lửa lớn rồi chuyển lửa nhỏ thắng từ từ. Nước cạn khô, mỡ chảy ra, kêu xèo xèo.
Trần Anh phụ giúp bên bếp, lát lại nhìn nồi thịt kho tàu, lát lại nhìn nồi tóp mỡ, mũi cố sức hít lấy mùi thơm.
Tóp mỡ dần dần chuyển sang màu vàng óng, nổi lên trên mặt mỡ. Lại Tĩnh Phương dùng vá vớt ra, để ráo dầu, cho vào bát. Tóp mỡ vừa ra khỏi nồi, kêu xèo xèo, tỏa ra mùi thơm nức mũi.
Trịnh Tiểu Mãn rắc một nắm đường trắng lên, đảo đều, bưng ra chiếc bàn nhỏ trong sân.
"Mẹ, tóp mỡ xong rồi, mẹ nếm thử đi ạ."
Vương Liên Hoa đang ngồi trong sân nhặt rau dại, thấy bát tóp mỡ thì mắt sáng lên, đứng dậy gọi mấy đứa nhỏ đã quây quanh bàn, cùng nhau ra bên chum nước rửa tay.
Rửa tay xong, Vương Liên Hoa cầm một miếng, thổi thổi, bỏ vào miệng.
Vừa thơm vừa giòn, vị ngọt của đường trắng hòa cùng mùi thơm của mỡ lợn, nhai lên miệng đầy nước bọt.
Bà nheo mắt lại, chậm rãi nhai, nhai mãi nhai mãi, bỗng nhớ tới thuở nhỏ.
Hồi đó bà mới mấy tuổi, nhà mổ lợn ăn Tết, mẹ bà rán một bát tóp mỡ, cũng rắc chút đường trắng như thế. Bà và em trai tranh nhau ăn, mẹ bà ngồi bên cạnh cười mắng "hai đứa mèo tham ăn", cha bà ngồi trên ngưỡng cửa, vừa hút ống điếu vừa nhìn chúng vui vẻ.
Về sau, nhà cửa dần dần sa sút, không còn được ăn tóp mỡ nữa.
Rồi sau nữa, bà đi lấy chồng.
Tóp mỡ lại có.
Khi chồng bà còn sống, mỗi năm vào đầu đông ông luôn tìm cách kiếm ít mỡ lá lợn mang về. Hồi đó nhà nghèo, mua không nổi cả miếng nguyên, chỉ mua loại mỡ vụn thừa, rẻ thôi.
Chồng bà nói, tóp mỡ thơm lắm, em thích ăn thì anh rán cho em.
Khi ông rán tóp mỡ, bà ở bên cạnh nhìn. Lửa bếp hắt lên mặt ông, đỏ rực, ông vừa đảo tóp mỡ trong nồi vừa trò chuyện với bà, nói chuyện mùa màng ngoài đồng, chuyện vặt trong làng, nói sau này khi cuộc sống khá hơn sẽ rán cho bà một chậu lớn, để bà ăn cho đã.
Rán xong, ông luôn vớt một bát trước, rắc đường trắng lên, đưa cho bà.
"Ăn lúc còn nóng, nguội rồi là hết giòn."
Bà tự ăn, cũng nhét vào miệng ông. Hai người, người một miếng kẻ một miếng, chỉ với một bát tóp mỡ, vui vẻ cả một buổi tối.
Hồi đó thật là tốt đẹp.
Về sau ông mất.
Tóp mỡ không còn ai rán cho bà nữa.
"Bà ơi, bà ơi! Nguội chưa ạ? Ăn được chưa ạ?"
Giọng trẻ con non nớt kéo dòng suy nghĩ của Vương Liên Hoa trở về, bà vội hoàn hồn nói: "Nguội rồi, ăn được rồi, mỗi đứa một nắm, không được giành nhau."