Chương 19: Học khóc thuê
Được học chữ, Vương Liên Hoa đương nhiên vô cùng sẵn lòng, thậm chí chỉ nghĩ tới thôi đã thấy trong lòng nóng ran.
Năm xưa, trước khi nhà bà bị kẻ tiểu nhân hãm hại, cha bà cũng từng cho bà đi học đọc học viết. Đáng tiếc, bà mới biết được vài chữ thì nhà đã xảy ra chuyện, sau đó không còn cơ hội nữa.
Nhưng ở cõi thần tiên kia, ai cũng có cơ hội biết chữ. Chu Bồi đã nói rồi, chỉ có muốn hay không muốn học, chứ không có chuyện học được hay không.
Những chuyện Chu Bồi kể cho bà, bà đều ghi nhớ kỹ càng, tạm thời gác lại một bên.
Dù sao, điều quan trọng nhất lúc này là buổi phỏng vấn vai đặc ước chiều ngày kia.
Một nghìn năm trăm tệ.
Bà nhất định phải có được số tiền này.
Tuy lúc này người nhà đang chịu cảnh mái nhà dột mưa, nhưng bà không thể dẫn họ vào không gian này tránh mưa, đành tạm gác chuyện đó, lo xong việc trước mắt đã.
Bà mở tin nhắn, Chu Bồi đã gửi đoạn ghi âm tới. Bấm thêm một cái, một giọng nữ bắt đầu đọc lời ca.
“Con ơi là con ơi —!
Tháng sáu tuyết bay trời chẳng sáng, mười sáu tuổi đầu đã vùi thân.
Phượng non lành lặn mà gãy cánh, gan ruột mẹ nát thành tro!
Nhà nào lòng lang dạ thú, coi con gái ngoan của ta như giày cỏ?
Nói là thân thêm thân cho dễ tựa nương, hóa ra là cửa quỷ hại cha hại con!”
…
Tổng cộng có năm đoạn, không dài lắm, giọng đọc đều đều nghe hơi lạ, cũng không biết là ai đọc. Chắc chỉ để bà học thuộc lời, chứ không dạy bà ngâm nga thế nào. Đến lúc đó nên dùng giọng điệu ra sao, chỗ nào kéo dài chỗ nào ngắn lại, đều phải tự bà mò mẫm.
Vương Liên Hoa nghe đi nghe lại, cố lòng ghi nhớ.
Nhớ xong một đoạn, bà liền giả vờ mình chính là bà khóc thuê, vừa khóc vừa gào.
Khóc gào hết cả năm đoạn, bà lại thấy không đúng.
Lời thì thuộc làu từng chữ, nhưng cái khóc này, không đúng.
Nghĩ cũng phải. Bà khóc thuê là người chuyên ăn nghề này, có giọng có điệu có quy củ, người ta cũng có thầy có trò truyền lại, đâu phải ai vào là làm được nghề này.
Bà là dân ngoại đạo, chỉ dựa vào việc khóc gượng, đương nhiên không được.
Vương Liên Hoa nghĩ một lúc, trong lòng đã có chủ ý.
Đêm hôm đó, bà ngủ chưa đầy ba canh giờ.
Hôm sau, Vương Liên Hoa dậy từ sớm tinh mơ. Ngoài trời mưa đã tạnh từ lâu, nhìn sắc trời thì hôm nay hẳn là một ngày nắng đẹp.
Trong bếp, Trịnh Tiểu Mãn đang nhóm lửa nấu bữa sáng, thấy mẹ chồng bước vào, cô vội hỏi: “Mẹ, hôm nay mẹ dậy sớm thế ạ?”
Vương Liên Hoa gật đầu, lấy một cái làn, bỏ vào đó mấy quả trứng gà mua từ cõi thần tiên, lại thêm một túi nhỏ gạo kê.
Trịnh Tiểu Mãn nhìn động tác của bà, hơi khó hiểu: “Mẹ, cái này là để biếu ai ạ?”
Vương Liên Hoa ừ một tiếng: “Ừ, mẹ ra ngoài một chuyến. Đúng rồi, lát nữa con hấp mấy cái bánh màn thầu bột mì trắng, trưa mẹ cần dùng.”
“Vâng, được ngay ạ, mẹ. Mẹ định đến nhà ai? Con đưa giúp mẹ nhé?”
“Không cần đâu, mẹ tự đi.” Vương Liên Hoa đậy kỹ làn lại, “Các con cứ ăn sáng, không phải đợi mẹ.”
Nói xong, bà ra khỏi cửa.
Lúc này trời còn chưa sáng hẳn, trong thôn yên tĩnh lặng lẽ, chỉ có mấy con gà trống đua nhau gáy.
Vương Liên Hoa men theo đường làng đi về phía đông, tới trước cửa một nhà ở đầu thôn thì dừng chân.
Tường sân nhà này thấp, có thể nhìn thấy hai gian nhà đất bên trong, còn tồi tàn hơn mấy gian nhà của bà. Trong sân chất củi, một con gà đang bới đất tìm ăn.
Đây chính là nhà của bà khóc thuê Lưu Tam Nương.
Lưu Tam Nương là goá phụ, chồng mất sớm, một mình nuôi hai đứa con. Năm ấy trốn đói chạy tới đây, đứa con trai út bệnh chết dọc đường, giờ bà sống nương tựa vào đứa con trai cả.
Bà có một bản lĩnh — đó là biết khóc thuê.
Trước kia, trong các thôn gần đó hễ nhà ai có người chết, mời bà đến khóc một tràng, bà có thể khóc cho người chết sống lại, người sống chết đi.
Lời lẽ thì từng bài từng bộ, giọng điệu bi thương thê thiết. Khóc xong, nhà chủ cho vài đồng, bao một bữa cơm, cứ thế mà sống qua ngày.
Vương Liên Hoa đứng trước cửa, gõ gõ cánh cửa gỗ nát.
Từ bên trong vọng ra một giọng khàn khàn: “Ai đấy?”
“Tam Nương, là tôi, Vương Liên Hoa.”
Tiếng bước chân lại gần, cửa kẹt một tiếng mở ra.
Lưu Tam Nương thò nửa người ra, tóc tai bù xù, mặt còn vương vẻ buồn ngủ. Thấy cái làn trong tay Vương Liên Hoa, mắt bà ta đột nhiên mở to.
“Chị Liên Hoa, chị đây là…” Bà nhìn chằm chằm mấy quả trứng trong làn, nuốt nước bọt.
Vương Liên Hoa nhét cái làn vào tay bà: “Tôi mang cho Tam Nương đấy.”
Lưu Tam Nương sững người.
Bà vốn chẳng được lòng ai trong thôn. Làm cái nghề khóc thuê này vốn đã xui xẻo, lại thêm cái miệng không khéo, nói năng luôn đắc tội với người ta, ngày thường chẳng ai muốn qua lại với bà.
Sáng sớm thế này, Vương Liên Hoa xách đồ tới cửa, lẽ nào…
Sắc mặt Lưu Tam Nương hơi đổi, bà dè dặt hỏi: “Chị Liên Hoa, nhà chị có ai mất rồi ạ?”
Vương Liên Hoa: “…”
Lưu Tam Nương thấy sắc mặt bà không đúng, vội nói: “Không sao không sao, chị cứ nói thẳng, tôi thu dọn một chút là qua ngay. Chuyện khóc thuê này tôi quen lắm, đảm bảo khóc cho thật rôm rả, thể diện…”
“Không có ai chết cả.” Vương Liên Hoa ngắt lời.
Lưu Tam Nương càng sững sờ: “Không có ai chết? Vậy chị tìm tôi làm gì?”
Vương Liên Hoa không vội trả lời, nhấc chân bước vào sân. Lưu Tam Nương theo sau, tay vẫn ôm cái làn, mắt láo liên xoay chuyển, không biết đang toan tính điều gì.
Đi tới giữa sân, Vương Liên Hoa mới mở lời: “Tam Nương, tôi muốn nhờ bà giúp một việc.”
Lưu Tam Nương đầy vẻ cảnh giác: “Việc gì?”
Vương Liên Hoa móc từ trong ngực ra mấy đồng tiền, nhét vào tay bà.
Lưu Tam Nương cúi đầu đếm, vậy mà có tới mười đồng.
Thái độ bà lập tức nồng nhiệt hẳn lên: “Chị Liên Hoa cứ nói, việc gì ạ? Chỉ cần tôi làm được, tuyệt đối không nề hà!”
Vương Liên Hoa đẩy cái làn đồ ăn về phía bà: “Tôi muốn nhờ bà khóc một tràng.”
Lưu Tam Nương: “… Hả?”
“Ngay bây giờ, tại đây, khóc một tràng cho tôi xem.”
Lưu Tam Nương cầm mười đồng tiền, trong chốc lát không biết nói gì cho phải.
Bà làm nghề khóc thuê hơn mười năm, lần đầu tiên gặp yêu cầu như vậy: nhà chẳng có ai chết, sáng sớm xách đồ tới cửa, nhét tiền cho bà, chỉ để nghe bà khóc một tràng?
“Chị Liên Hoa,” bà dò hỏi, “chị đây là… muốn tập trước? Sợ đến lúc đó khóc không ra?”
Thấy ánh mắt cứng họng của Vương Liên Hoa nhìn mình, Lưu Tam Nương đưa tay vỗ vào miệng: “Xem tôi kìa, lại nói sai rồi, chị Liên Hoa đừng trách.”
“Tôi có một đoạn lời,” Vương Liên Hoa không đếm xỉa tới chuyện đó, “bà vừa khóc vừa ngâm theo đoạn lời này một lượt cho tôi nghe.”
Lưu Tam Nương càng mơ hồ: “Khóc theo lời có sẵn? Cả đời tôi khóc thuê đều là vừa nghĩ vừa hát ngay, làm gì có chuyện theo lời có sẵn?”
Vương Liên Hoa đọc thuộc lòng năm đoạn lời đó ra.
Lưu Tam Nương nghe xong, chép miệng: “Lời này nghe cũng hay đấy chứ, chỉ là tôi không nhớ nổi nhiều như vậy ngay được. Chị Liên Hoa, mình đọc chậm một chút được không?”
Vương Liên Hoa gật đầu: “Tôi đọc một đoạn, bà theo một đoạn, không cần đúng từng chữ, cứ theo ý đó, chủ yếu là khóc gào ra được cái cảm giác ấy, bà hiểu chứ?”
Lưu Tam Nương vỗ ngực: “Có gì mà không hiểu? Chị cứ xem tôi đây!”
Bà hắng giọng, đứng giữa sân, hít một hơi thật sâu —
“Con ơi là con ơi —!
Tháng sáu tuyết bay trời chẳng sáng, mười sáu tuổi đầu đã vùi thân.
Phượng non lành lặn mà gãy cánh, gan ruột mẹ nát thành tro!
…”
Tiếng khóc vừa cất lên, da đầu Vương Liên Hoa tê rần.
Giọng ấy vừa cao vừa mảnh, như dao cứa vào lòng người.
Điệu buồn thảm, chậm rãi, như khóc như kể, trong khóc có hát, trong hát có khóc, nghe mà lòng chua xót.
Lưu Tam Nương vừa khóc ngâm, vừa đấm ngực giậm chân, nước mắt nói rơi là rơi, chảy dọc theo gò má.
“Tháng giêng đến tiết xuân sang, con bị kiệu hoa rước qua cửa.
Cứ mong kết thân càng thêm thân, nào ngờ bước vào ổ sói gặp kẻ thù!
Chàng Trình kia, lòng như rắn rết mặt như phấn, chẳng phải thư sinh, mà là hổ ăn thịt người!
…”
Giọng bà bỗng cao vút lên, điệu điệu thê lương, như xé gan xé ruột:
“Trước lúc chết, con có gọi một tiếng ‘mẹ’ không?
Trước lúc chết, con có uống được một ngụm canh không?
Cái nhà chồng ấy bảo con ‘không giữ đạo làm vợ’ — đồ chó má nói nhảm!
…”
Lưu Tam Nương khóc đến nước mũi nước mắt đầy mặt, giọng đã lạc đi, cứ như thể bà chính là người phụ nữ vừa mất con gái, đau đến tận ruột gan.
Vương Liên Hoa ở bên cạnh chăm chú nhìn, mắt không chớp.
Bà khóc thuê đúng là bà khóc thuê. Cái giọng điệu, cái dáng bộ, cái nước mắt này, nếu không khổ luyện mười năm tám năm thì tuyệt đối không luyện ra được cảm giác ấy.
Nghe thật khiến người bên cạnh chỉ muốn rơi lệ theo mãi không thôi.
Được chỉ dạy ngay tại chỗ như thế này, tốt hơn hẳn cái cảnh đêm qua bà tự mò mẫm một mình.
Lưu Tam Nương khóc xong một đoạn, ngừng lại, lấy tay áo lau mặt, hỏi: “Thế nào?”
Vương Liên Hoa gật đầu: “Hay lắm, làm lại một lượt nữa.”
Lưu Tam Nương: “…”
Bà lại khóc thêm một lượt.
Khóc tới lượt thứ ba, giọng Lưu Tam Nương bắt đầu khàn.
“Chị Liên Hoa,” bà khó khăn nuốt nước bọt, “rốt cuộc chị muốn làm gì?”
Vương Liên Hoa lại nhét cho bà năm đồng tiền: “Khóc thêm một lượt nữa, tôi học theo bà, thấy tôi chỗ nào khóc chưa được thì nói cho tôi biết.”
Lưu Tam Nương nhìn năm đồng tiền, lại nhìn gương mặt nghiêm túc của Vương Liên Hoa, đột nhiên hiểu ra điều gì đó.
“Chị cũng định đi khóc thuê cho người ta?” Bà hỏi.
Vương Liên Hoa gật đầu.
Lưu Tam Nương lập tức không vui, trả tiền lại: “Chị là đàn bà đàng hoàng, ngày tháng đang sống yên ổn, sao lại đi cướp cái nghề của tôi? Tôi sắp không có cơm ăn rồi đây!”
Vương Liên Hoa không giải thích, chỉ nói: “Tôi chỉ khóc một lần này thôi, sau này không giành mối làm ăn của bà.” Nói rồi đưa thêm năm đồng nữa.
Lưu Tam Nương nửa tin nửa ngờ, nhưng vì tiền, vẫn khóc thêm một lượt, còn dẫn Vương Liên Hoa cùng khóc.
Một buổi sáng trôi qua, Lưu Tam Nương khóc đi khóc lại đoạn lời đó hơn mười lần, giọng khàn hẳn đi.
Lúc nghỉ trưa, bà ôm mấy cái bánh màn thầu bột mì mà Vương Liên Hoa về nhà lấy mang tới, gặm từng miếng một, mắt xoay chuyển rồi ghé lại hỏi: “Chị Liên Hoa, chuyến này chị kiếm được bao nhiêu?”
Vương Liên Hoa liếc bà một cái, không nói gì.
Lưu Tam Nương bĩu môi, tự nói: “Chắc chắn không ít đâu nhỉ? Không thì chị đâu nỡ cho tôi nhiều đồ như vậy?”
Vương Liên Hoa móc trong ngực ra hai đồng tiền đưa tới: “Được rồi, bớt hỏi thăm đi, dù sao cũng chắc chắn không phải giành mối làm ăn của bà.”
Lưu Tam Nương nhận lấy, cười hớn hở: “Được được được, không hỏi nữa. Nào, tôi khóc thêm một lượt cho chị nghe, lần này có cả động tác, chị xem cho kỹ —”
Mãi đến khi mặt trời chiều ngả về tây, Vương Liên Hoa mới bước ra khỏi nhà Lưu Tam Nương.
Lưu Tam Nương tiễn ra tới cửa, giọng đã khàn đến mức không nói ra lời, chỉ còn biết ra dấu, ý rằng lần sau lại tới nhé, tôi lại khóc cho chị.
Vương Liên Hoa vẫy tay với bà rồi rời đi, trong đầu toàn là những gì học được hôm nay.
Buổi tối ăn cơm xong, Vương Liên Hoa trở về không gian trắng xoá.
Lời thoại đã sớm khắc sâu trong đầu bà.
Bà nhắm mắt, bắt đầu vừa khóc vừa ngâm.
“Con ơi là con ơi —!”
Tiếng đầu tiên vừa cất lên, chính bà cũng thấy không giống, quá cứng quá khô, không có cái giọng vừa cao vừa mảnh của Lưu Tam Nương.
Bà lại làm thêm một lượt.
Lần này khá hơn một chút.
Bà từng chút từng chút điều chỉnh cách ngâm của mình, không cầu học được mười phần mười như Lưu Tam Nương — dù sao đó cũng là nghề kiếm cơm của người ta — chỉ cầu có được một chút thần thái.
Lúc học với Lưu Tam Nương hôm nay, những âm điệu hay câu nào được bà ấy khen, bà đều nhớ kỹ, cứ theo cảm giác đó mà làm.
Trong không gian chẳng có ai khác, không có mặt trời mọc lặn, chỉ có một mình bà, khóc ngâm hết lượt này đến lượt khác.
Không biết đã qua bao lâu, giọng bà cũng bắt đầu khàn.
Vương Liên Hoa dừng lại, uống một ngụm nước, rồi lại tiếp tục.
Khóc đến về sau, giọng điệu bà dần dần có được cái chất của bà khóc thuê.
Chỉ có nước mắt thì còn kém một chút. Rơi nước mắt với bà vốn không phải việc gì khó, trước đây lúc diễn vai bà mẹ mất con, bà đã có thể khóc ra rất nhanh, nhưng rốt cuộc vẫn không bằng Lưu Tam Nương, nói khóc là khóc, thu phóng tự nhiên.
Hết cách, đó là bản lĩnh Lưu Tam Nương luyện hơn mười năm, bà học một ngày mà được đến mức này đã là không tệ rồi.
Xem đồng hồ, Vương Liên Hoa ngừng luyện. Chiều mai là phải đi phỏng vấn rồi, hôm nay phải ngủ sớm, giữ gìn tinh thần.