Chương 6: Nước mắt của mẹ
Chu Quế Lan lên đường vào sáng sớm hôm sau, ngay khi nhận được điện thoại của Tô Vãn.
Đêm hôm trước, Tô Vãn nói trong điện thoại: "Mẹ, con ký rồi." Giọng cô bình thản như đang kể chuyện hôm nay món thịt kho ở nhà ăn không ngon lắm. Chu Quế Lan lúc đó chỉ đáp một tiếng "Ừ", gác máy xong, ngồi rất lâu trên ghế sofa.
Đèn phòng khách không bật, tivi vẫn mở, âm lượng vặn nhỏ nhất, ánh sáng trên màn hình lập lòe chiếu lên mặt bà. Bà ngồi đó, hai tay đan vào nhau đặt trên đầu gối, ngón cái vô thức xoa qua xoa lại — động tác nhỏ chỉ xuất hiện khi bà căng thẳng, Tô Vãn cũng có, hai mẹ con giống hệt nhau.
Bà nghĩ rất lâu, nghĩ về chuyện hồi con gái còn nhỏ.
Năm Tô Vãn sáu tuổi, Tô Đại Dân ngã từ giàn giáo xuống ở công trường, gãy ba xương sườn, nằm viện hai tháng. Chu Quế Lan ban ngày đi làm, ban đêm vào viện chăm chồng, con gái ở nhà một mình, cổ đeo chìa khóa, tự đi học, tự nấu cơm, tự làm bài tập. Hồi đó Tô Vãn mới học lớp một, với không tới bếp, phải đứng lên ghế để nấu mì. Có lần nồi bị lật, nước sôi dội lên bắp chân cô, phồng rộp một mảng, vậy mà cô không khóc, tự lấy nước lạnh xối qua, quấn vài vòng băng gạc, hôm sau vẫn đến trường như thường.
Ba ngày sau Chu Quế Lan mới phát hiện vết thương trên chân con gái. Bà ngồi xuống, nhìn mảng bỏng đã bắt đầu đóng vảy, nước mắt lã chã rơi xuống. Tô Vãn khi đó đứng trước mặt bà, bàn tay nhỏ vỗ lên đầu bà, nói một câu mà cả đời này bà không quên được.
"Mẹ đừng khóc, con không đau."
Năm đó Tô Vãn sáu tuổi. Chu Quế Lan năm nay năm mươi tám, con gái đã ba mươi. Bà tưởng con gái lớn rồi, lấy chồng rồi, có con rồi, thì bà không cần phải xót xa cho con nữa.
Nhưng lúc này, ngồi trong phòng khách tối om, bà bỗng hiểu ra — chuyện xót xa cho con gái, từ ngày bà trở thành mẹ, sẽ không bao giờ kết thúc.
Sáng hôm sau, Chu Quế Lan ra chợ mua sườn, táo đỏ, kỷ tử, lại mua một bó cải nhỏ và hai con cá diếc. Bà xách ba bốn túi to nhỏ, lên xe buýt đi về phía đông thành phố. Từ bắc thành sang đông thành, đổi tuyến một lần, gần một tiếng đồng hồ. Trên xe không đông, bà tìm chỗ cạnh cửa sổ ngồi xuống, đặt túi dưới chân, nhìn cảnh phố xá lướt qua ngoài cửa kính.
Bà nhớ đến ngày Tô Vãn kết hôn.
Ba năm trước, cũng là tháng Mười Một. Tô Vãn mặc váy cưới trắng, tóc búi cao, để lộ gương mặt xinh đẹp rạng rỡ. Bà vẫn luôn biết con gái mình đẹp, nhưng ngày hôm đó bà mới thật sự nhận ra, con gái đã trưởng thành, không còn là cô bé đứng trên ghế nấu mì nữa.
Lục Tư Thần nắm tay Tô Vãn trong lễ cưới, trước mặt bao khách khứa nói "Con sẽ chăm sóc cô ấy cả đời". Chu Quế Lan ngồi dưới khán đài, mắt ướt rồi khô, khô rồi lại ướt. Tô Đại Dân ngồi bên cạnh, mặc bộ vest vừa vặn, vẻ mặt nghiêm túc như đang dự một cuộc họp quan trọng, nhưng Chu Quế Lan để ý thấy tay ông cứ lau mắt mãi.
Khi đó bà nghĩ, con gái cuối cùng đã có chốn về, bà có thể yên tâm rồi.
Nhưng bây giờ thì sao?
Xe buýt dừng trước đèn đỏ, Chu Quế Lan cúi đầu nhìn mấy túi đồ dưới chân, sống mũi bỗng cay cay.
Bà không khóc. Bà không phải người dễ rơi nước mắt. Năm xưa Tô Đại Dân gãy xương sườn nằm viện, một mình bà gánh cả gia đình, bà không khóc. Tô Vãn thi đại học đứng trong top năm trăm toàn tỉnh, ngày nhận giấy báo trúng tuyển, bà không khóc. Ngày Tô Vãn xuất giá, bà cũng không khóc — ít nhất là không khóc trước mặt người khác.
Bà tự nhủ, bây giờ chưa phải lúc khóc. Con gái cần bà, cháu ngoại cần bà, bà không thể hoảng.
Xe buýt đến trạm, bà xách túi xuống xe, đi bộ khoảng mười phút, đến dưới chung cư của Tô Vãn.
Chìa khóa Tô Vãn đưa giấu dưới hộp cứu hỏa trước cửa, Chu Quế Lan cúi xuống mò ra, mở cửa.
Trong nhà rất yên tĩnh. Rèm phòng khách kéo một nửa, ánh sáng hơi tối. Trên bàn trà đặt mấy cuốn tạp chí y khoa và một cái cốc chưa rửa, trên sofa vắt một tấm chăn chưa gấp, trong bồn rửa bếp ngâm một cái nồi, đáy nồi dính một lớp mì đã khô cứng.
Chu Quế Lan đứng ở cửa, nhìn tất cả, im lặng rất lâu.
Ngôi nhà này không giống một nơi có người sống tử tế. Nó giống một nhà nghỉ — nơi chỉ để ngủ, ăn cơm, thay quần áo, không ai bận tâm nó có gọn gàng không, có ấm cúng không, có giống một gia đình không.
Bà đặt túi đồ vào bếp, xắn tay áo, bắt đầu dọn dẹp.
Rửa bát, lau bếp, lau nhà, gấp chăn, kéo rèm. Bà mở hé cửa sổ cho không khí trong lành tràn vào. Rồi bà rửa sườn, chần nước sôi, cho vào nồi đất, thêm lát gừng, táo đỏ, kỷ tử, bật lửa nhỏ hầm từ từ.
Làm xong tất cả, bà bước vào phòng ngủ, nhìn thấy Dao Dao trong chiếc giường nhỏ.
Cô bé vừa ngủ dậy, đang mở tròn đôi mắt nhìn trần nhà, tay chân nhỏ đạp lung tung trong chăn. Chu Quế Lan bế cháu lên, ngửi thấy mùi sữa quen thuộc, một chỗ nào đó bị siết chặt trong lòng bà bỗng lỏng ra.
"Dao Dao," Chu Quế Lan áp cháu vào ngực, giọng hơi nghẹn, "bà ngoại đến rồi."
Dao Dao hơi lạ người — lần trước Tô Vãn đưa con về nhà mẹ đẻ đã là chuyện hai tháng trước, đứa trẻ hơn một tuổi không nhớ lâu như vậy. Cô bé bị một bà già xa lạ bế, miệng méo xệch, òa khóc.
Chu Quế Lan vội vỗ lưng cháu, ngân nga một bài hát ru từ rất lâu rất lâu trước đây. Bài hát đó bà đã hát không biết bao nhiêu lần — hát cho Tô Vãn, giờ hát cho con gái của Tô Vãn.
Dao Dao khóc một lúc, dần dần nín lại, khuôn mặt nhỏ vùi vào hõm vai Chu Quế Lan, thút thít, bàn tay nhỏ nắm chặt cổ áo bà.
Chu Quế Lan bế cháu, đi đi lại lại trong phòng khách, miệng ngân nga bài hát, mắt nhìn bầu trời xám xịt ngoài cửa sổ.
Tô Vãn buổi sáng có ca mổ, hơn bốn giờ chiều mới về đến nhà. Chu Quế Lan nghe tiếng chìa khóa xoay, thò đầu ra từ bếp, thấy con gái đứng ở cửa, mặc chiếc áo khoác màu lạc đà, tóc hơi rối, lớp trang điểm đã trôi gần hết, dưới mắt là quầng thâm không giấu nổi.
"Mẹ." Tô Vãn gọi một tiếng.
Chu Quế Lan nhìn cô, môi động đậy, cuối cùng chỉ nói ra ba chữ: "Về rồi à."
Tô Vãn thay giày, bước vào bếp, thấy nồi sườn hầm trên bếp, sững người một chút. Cô đứng trước nồi, mở nắp nhìn, rồi đậy lại.
"Con chưa ăn cơm đúng không?" Chu Quế Lan đổi tư thế bế Dao Dao, "Canh chín rồi, con uống một bát trước đi."
Tô Vãn "Ừ" một tiếng, lấy bát múc canh, ngồi trước bàn ăn chầm chậm uống. Chu Quế Lan bế Dao Dao ngồi đối diện, ba thế hệ, cách một chiếc bàn ăn, không ai nói gì.
Uống được nửa bát, Tô Vãn bỗng lên tiếng.
"Mẹ, con kể mẹ nghe cụ thể chuyện này."
Chu Quế Lan nhìn cô, gật đầu.
Tô Vãn kể lại chuyện ly hôn từ đầu đến cuối. Từ việc phát hiện dòng trạng thái đó, đến gặp Đường Vũ Nhu, đến ký đơn ly hôn, đến nghỉ việc sang Thụy Hòa. Cô kể rất khách quan, như đang báo cáo công việc, không có lời than vãn thừa thãi, không có từ ngữ cảm xúc, thậm chí giọng điệu cũng không lên xuống nhiều.
Nhưng Chu Quế Lan nghe ra được, bên dưới giọng con gái có thứ gì đó đang bị đè nén.
Cảm giác đó bà quá quen thuộc. Tô Vãn từ nhỏ đến lớn đều như vậy — càng đau lòng càng bình tĩnh, càng bị tổn thương càng im lặng. Cô không khóc, không làm ầm, không than vãn, đè nén mọi cảm xúc xuống nơi sâu nhất, đè đến mức bản thân cũng tưởng những cảm xúc đó không tồn tại.
Cô tưởng như vậy thì sẽ không đau.
Nhưng Chu Quế Lan biết, những thứ đó bị đè càng sâu, tổn thương càng nặng.
Tô Vãn kể xong, uống một ngụm canh, chờ phản ứng của mẹ.
Chu Quế Lan không nói ngay. Bà đặt Dao Dao lên đùi, cúi đầu nhìn khuôn mặt nhỏ của cháu, im lặng rất lâu.
"Con từ nhỏ đã hiểu chuyện," Chu Quế Lan cuối cùng cũng lên tiếng, giọng không lớn nhưng rất rõ ràng, "con tự quyết định xong là được, bất kể xảy ra chuyện gì, con không phải một mình. Con có mẹ, có ba, có nhà."
Tô Vãn cúi đầu, nhìn nửa bát canh còn lại trong bát. Canh sườn đã nguội bớt, trên mặt đông lại một lớp màng dầu mỏng, phản chiếu ánh đèn trên trần.
"Sau này chuyện của Dao Dao để mẹ lo. Con yên tâm đi làm, chuyện khác không phải bận tâm."
Tô Vãn ngẩng đầu lên, nhìn mẹ.
Tô Vãn muốn nói cảm ơn, nhưng hai chữ đó mắc kẹt trong cổ họng, thế nào cũng không nói ra được. Cô nhìn mái tóc hoa râm của mẹ, nhìn những nếp nhăn nơi khóe mắt mà trước đây cô chưa từng để ý, nhìn dáng mẹ bế Dao Dao, bỗng thấy sống mũi cay xè.
Cô vội cúi đầu, uống một hơi hết bát canh, rồi đứng dậy, cầm bát đi vào bếp.
Chu Quế Lan nhìn bóng lưng con gái, không nói gì.
Tô Vãn đứng trước bồn rửa, đặt bát dưới vòi nước, mở nước, xối ào ào. Cô cúi đầu, hai tay chống lên mặt bàn, vai hơi căng lên.
Dòng nước xối lên thành bát, phát ra tiếng rào rào.
Cô nhắm mắt lại một lát.
Chu Quế Lan bế Dao Dao đứng ở cửa bếp, không bước vào. Bà nhìn bóng lưng con gái, nhìn đôi vai gầy dưới chiếc áo khoác màu lạc đà, nhìn đôi tay cầm dao mổ chưa từng run rẩy giờ đang khẽ run.
Cuối cùng bà không nhịn được nữa.
Nước mắt trào ra khỏi hốc mắt, lặng lẽ lăn xuống má. Bà sợ Tô Vãn nhìn thấy, quay đầu đi, áp mặt vào tóc Dao Dao.
Chu Quế Lan khóc không thành tiếng, không phát ra âm thanh nào.
Bà khóc không phải vì chuyện con gái sắp ly hôn. Bà khóc vì con gái chịu bao nhiêu khổ sở mà không nói với bà một lời; khóc vì con gái một mình gánh vác lâu như vậy, gánh đến mức đôi vai sắp sụp xuống, mà trước mặt bà vẫn giả vờ như không có chuyện gì; khóc vì bà, với tư cách là mẹ, đã không phát hiện sớm hơn, không đứng về phía con gái sớm hơn.
Bà muốn nói "Vãn Vãn, là mẹ không tốt, mẹ không chăm sóc được con".
Nhưng câu đó bà không nói ra. Vì bà biết, thứ con gái không cần nhất chính là những giọt nước mắt tự trách. Con gái cần một người có thể chống đỡ, một người không gục ngã trước mặt cô.
Nên bà lặng lẽ khóc một trận, rồi dùng mu bàn tay lau khô nước mắt, hít sâu hai lần, bước vào bếp.
"Đưa bát cho mẹ, con ra chơi với Dao Dao đi." Giọng Chu Quế Lan không khác gì ngày thường, chỉ hơi nghẹt mũi một chút.
Tô Vãn quay đầu, nhìn bà một cái.
Khoảnh khắc đó, ánh mắt hai mẹ con gặp nhau giữa không trung. Tô Vãn thấy hốc mắt mẹ hơi đỏ, thấy vệt ẩm còn chưa khô trên hàng mi, thấy vẻ mặt cố gắng tỏ ra bình thản.
Giống hệt cô.
Sống mũi Tô Vãn lại cay.
Nhưng cô cũng nhịn được.
"Vâng." Cô nói.
Cô lau khô tay, đón Dao Dao từ tay mẹ, bế con gái ra khỏi bếp. Đến phòng khách, cô ngồi xuống sofa, đặt Dao Dao lên đùi, cúi đầu nhìn khuôn mặt nhỏ của con.
Dao Dao đang gặm nắm tay, gặm đến mức đầy nước miếng, thấy mẹ nhìn, cười toe toét, lộ ra hai chiếc răng sữa nhỏ xíu bên dưới.
Tô Vãn nhìn nụ cười đó, hốc mắt đỏ lên.
Lần này cô không nhịn được.
Một giọt nước mắt lăn xuống từ khóe mắt, theo sống mũi, rơi lên mu bàn tay Dao Dao. Cô bé sững người, cúi đầu nhìn mu bàn tay mình, lại ngẩng lên nhìn mẹ, vươn bàn tay ướt nhẹp vỗ lên mặt Tô Vãn.
"Mẹ— mẹ—" Dao Dao nói, phát âm ngọng nghịu không rõ, nhưng âm điệu đúng.
Tô Vãn ôm chặt con gái vào lòng, nước mắt từng giọt từng giọt rơi xuống. Cô khóc không thành tiếng, giống hệt Chu Quế Lan trong bếp. Hai mẹ con cách nửa bức tường, mỗi người rơi nước mắt của mình, không ai phát ra âm thanh.
Dao Dao bị ôm hơi chặt, khó chịu vặn vẹo, nhưng không khóc. Cô bé chỉ dùng bàn tay đầy nước miếng, vỗ lên mặt Tô Vãn từng cái một.
Như đang nói: mẹ đừng khóc.
Giống như hơn hai mươi năm trước, Tô Vãn kiễng chân, dùng bàn tay nhỏ vỗ lên đầu Chu Quế Lan, nói "Mẹ đừng khóc, con không đau" vậy.
Khi Chu Quế Lan từ bếp bước ra, Tô Vãn đã lau khô nước mắt.
Cô đặt Dao Dao xuống tấm thảm, đứng dậy vào nhà vệ sinh rửa mặt. Người phụ nữ trong gương mắt đỏ hoe, đầu mũi ửng đỏ, trông nhếch nhác vô cùng. Cô mở nước lạnh xối lên mặt, lau khô bằng khăn giấy, đợi một lúc, đợi vết đỏ quanh mắt nhạt bớt, mới bước ra.
Chu Quế Lan đã ngồi trên sofa, Dao Dao ngồi trên đùi bà, đang nghiên cứu cấu tạo của một chiếc thìa nhựa.
"Mẹ," Tô Vãn ngồi xuống bên cạnh, "sau này Dao Dao làm phiền mẹ rồi."
Chu Quế Lan nhìn cô, ánh mắt dịu dàng mà kiên định: "Có gì mà phiền, chăm cháu ngoại của mình, đó là lẽ đương nhiên."
"Chuyện nhà cửa, con đang xem mấy dự án ở bắc thành, muốn đổi cho mẹ một căn có thang máy."
"Không cần đổi, đang ở tốt lắm."
"Đầu gối là của mẹ, đau hay không mẹ tự biết." Giọng Tô Vãn không cho phép bàn cãi, "Sau này Dao Dao ở chỗ mẹ, mẹ lên xuống cầu thang bất tiện, nhất định phải đổi."
Chu Quế Lan há miệng, định nói gì đó, nhưng thấy ánh mắt cố chấp trong đôi mắt còn chưa hết sưng của con gái, bà nuốt lời định nói xuống, chỉ nói một chữ: "Được."
Tô Vãn gật đầu, dựa lưng vào sofa, thở ra một hơi dài.
Chu Quế Lan nhìn cô, im lặng một lúc, bỗng nói một câu khiến Tô Vãn bất ngờ.
"Cái tên Lục Tư Thần đó, nó không xứng với con."
Tô Vãn quay đầu, nhìn mẹ.
"Con là do mẹ sinh ra, mẹ biết con tốt đến mức nào." Chu Quế Lan nói, "Nó không biết mình đã đánh mất cái gì, nhưng có một ngày nó sẽ hối hận."
Tô Vãn nhìn mẹ, khóe môi từ từ cong lên. Đó không phải nụ cười vui vẻ, mà là một nụ cười rất phức tạp, vừa chua xót vừa nhẹ nhõm.
"Mẹ, hôm nay mẹ nói hay quá."
Chu Quế Lan cười một cái: "Mẹ nói đều là sự thật."
Ngoài cửa sổ, trời đã tối hẳn. Đèn đường bật sáng, ánh sáng vàng cam xuyên qua khe rèm, chiếu lên sàn nhà một vệt sáng mảnh.
Tô Vãn dựa vào sofa, nghe mẹ ngân nga bài hát ru cũ rích dỗ Dao Dao ngủ, cảm thấy buổi tối hôm nay, ấm áp hơn cô tưởng.