Chương 11: Phát triển xây dựng (ba)
Trước bao con mắt nhìn, giọng Triệu Nghi càng nhỏ hơn: “Người tốt không làm nổi địa chủ.”
“Thế, thế lão gia địa chủ nhà ta còn cho chúng ta nợ tô đấy!” Tam Nữu không chịu, “Gặp thiên tai nhân họa, lão gia còn lo chôn cất, cô nhi quả phụ lão gia cũng lo, không để họ chết đói.”
Triệu Nghi lại nói: “Đó là vì ruộng của lão gia đủ nhiều, cần người cày cấy nộp tô, đằng nào cũng phải làm ra vẻ tốt. Ruộng đủ nhiều rồi thì phải đổi mặt mũi, để con cháu đời sau đọc sách học chữ, có tiếng thơm mới dễ làm quan.”
Tam Nữu không tin: “Nhà ngươi xấu, thì ngươi cho nhà người khác cũng xấu như nhà mình!”
Đám đàn bà cãi nhau, nhưng dù cãi dữ đến đâu, việc trong tay vẫn không ngừng.
Nguyễn Hưởng nghe họ cãi, cũng hiểu thêm đôi chút về thế giới này.
Tích lũy tư bản nguyên thủy trong thời đại canh nông luôn đi kèm bạo lực và bóc lột nặng nề hơn, chỉ khi tích lũy đến mức nhất định mới có vốn để làm “người tốt”.
Nguyễn Hưởng im lặng làm việc, đến khi trời gần tối mới về thôn nghỉ ngơi.
Càng đi sâu vào trong, thứ họ phải mang càng nhiều. Củi có thể lấy tại chỗ, nhưng nước và lương thực thì phải đi đi về về, công việc nửa tháng không dễ làm chút nào.
Nguyễn Hưởng tự làm một chiếc xe gỗ một bánh, nàng đập bỏ rìu rồi tự mài, làm ra mấy con dao chẳng ra gì, nhưng cũng đủ làm mấy việc mộc đơn giản.
“Thứ này hay.” Mạch Nhi đẩy xe, “Đỡ sức hơn nhiều, chỉ là dễ đổ.”
Nguyễn Hưởng: “Hai bánh thì tốt hơn, nhưng trong núi vẫn là một bánh tiện, đất không bằng phẳng cũng đi được.”
Họ mất tròn một tháng mới đào xong ao trữ nước và mương dẫn nước.
Ngày dẫn nước, ngoài Nguyễn Hưởng ra, những người khác đều rất phấn khích – đây là một việc lớn! Họ thế mà làm được rồi!
Tuy đang làm việc nặng, nhưng nhờ Nguyễn Hưởng liên tục vào núi săn bắt, ngày nào họ cũng được ăn chút thịt. Trước kia ở nhà, đến Tết có một con cá khô đã là ngày lành sung túc lắm rồi.
Vì thế tuy là việc nặng, họ lại còn béo ra một chút.
“Dời đi.” Nguyễn Hưởng nói với Mạch Nhi.
Có lẽ vì Nguyễn Hưởng đã từng giết người, lại nhiều chủ ý, nên đám đàn bà đương nhiên nghe theo lời nàng.
Hoàn cảnh sống khắc nghiệt, bản năng mách bảo họ phải đoàn kết cầu sống, cho nên giữa họ cũng ít mâu thuẫn.
Mạch Nhi đứng giữa mương và ao trữ nước, chỗ này có một tảng đá chắn ngang, chỉ cần dời tảng đá này đi, nước sẽ chảy vào ao.
Có nước, họ không cần dựa vào chưng cất nước muối, cũng không phải tốn nhiều thời gian đốt than, lại còn trồng được ruộng.
Mạch Nhi phấn khích nuốt nước miếng, nàng cúi xuống, trước bao ánh mắt, dời tảng đá kia ra.
Dòng nước bị chặn trong mương ào ạt trút xuống!
Nước không sạch, lẫn cả bùn cát và lá mục, nhưng đây là nước mà!
Là nước có thể cứu mạng người ta!
“Dẫn nước này ra bờ ruộng.” Nguyễn Hưởng nói, “Sau này tưới ruộng không cần gánh nước nữa.”
Ruộng ở thế đất thấp, không cần xe nước cũng dẫn được.
“Đúng là lý ấy.” Mạch Nhi nói, “Nhưng muốn trồng trọt, chúng ta không có hạt giống!”
Nguyễn Hưởng: “Lúa mì trước kia chưa ăn hết, thử ủ mầm xem.”
Mạch Nhi: “Đều lép cả rồi, lúa mì khô lép thì sao làm hạt giống được.”
“Cứ thử xem.” Nguyễn Hưởng nói, “Ta tìm một mảnh vải rửa sạch, đặt lúa mì lên rồi phun chút nước thử, ủ ra được thì tốt, không ra thì nghĩ cách khác.”
Nếu gần đây trồng được, sang năm sẽ có thu hoạch.
Bằng không, dù không còn hạn, cày cấy được, họ cũng không có hạt giống.
Nguyễn Hưởng: “Ta không biết trồng trọt, còn phải nhờ các ngươi dạy.”
Mạch Nhi khẽ nói: “Hóa ra cũng có thứ tỷ không biết à?”
Nàng thấy Nguyễn Hưởng không tầm thường, cái gì cũng hiểu, khó khăn lắm mới gặp việc Nguyễn Hưởng không biết, nàng mới thấy Nguyễn Hưởng có lẽ… cũng là người phàm thôi?
Đã quyết định trồng trọt, Nguyễn Hưởng liền tập hợp mọi người lại giao việc.
Ngưu Nữu Nhi và Đại Nữu là dân làm ruộng, họ không biết dệt vải, từ nhỏ hoặc ở nhà trông em làm việc nhà, hoặc ra đồng, ủ mầm thì đều biết. Nguyễn Hưởng bảo họ chọn ra những hạt lúa mì lép không quá nặng, thử xem có ủ được mầm không.
Những người còn lại vẫn theo Nguyễn Hưởng làm việc.
“Phải đốt thêm ít vôi.” Nguyễn Hưởng nói, “Than củi cũng phải tiếp tục đốt.”
Trên sườn núi gần đó có không ít đá xanh, đập vụn rồi dùng đất sét đắp thành một cái lò, một lớp than củi một lớp đá xanh mà đốt, đốt xong lấy đá xanh đã trắng ra, đổ nước vào thấy tỏa nhiệt là thành công.
“Làm ra đá xanh tấm, lát lên mương, nước chảy qua sẽ sạch hơn nhiều.” Nguyễn Hưởng nói.
Nguyễn Hưởng: “Chỗ nguồn nước không được chặn, bằng không thú vật quanh đó không có chỗ uống nước chắc chắn sẽ mò tới.”
“Mạch Nhi và ta làm, các ngươi tiếp tục đào củ đất.”
Dù lúa mì ủ mầm thành công, thu hoạch cũng phải đợi sang năm, trong thời gian đó lương thực chính của họ là củ đất.
“Cũng thử trồng củ đất xem.” Nguyễn Hưởng nghĩ ngợi, “Nó nhỏ thế này, chắc không lâu là thu được.”
Đại Nữu là người bản thôn, nàng nói: “Củ đất này lớn nhanh, chưa đến một tháng là thành.”
“Chỉ là nhỏ, mọc sâu khó đào.”
Bữa ăn hiện giờ của họ là nghiền củ đất thành bột, thêm chút nước rồi từ từ nướng.
Khó ăn thật sự khó ăn, hoàn toàn không so được với lương thực tử tế, nhưng còn hơn đất Quan Âm – đất thì vẫn là đất, nhưng thức ăn ít ra cũng là thức ăn.
Thịt heo Nguyễn Hưởng mang về đã ăn hết, nàng cũng không có thời gian đi săn, bèn dẫn họ đến những nơi gần nguồn nước có thể có thú dữ lui tới để đặt bẫy.
Nguyễn Hưởng cách mấy ngày lại đi xem.
Nếu thú trong bẫy chết rồi, thối rồi, thì phải dọn dẹp.
Nếu còn sống, Nguyễn Hưởng mổ bụng nó, xử lý như lần trước rồi mang về.
Nhưng như vậy hiệu suất thấp hơn nhiều, một tháng nói không chừng chẳng được ăn thịt lần nào.
Nhiều lần Nguyễn Hưởng đi xem, thịt trong bẫy đều đã thối, đầy giòi bọ, nàng còn phải nín mùi dọn sạch bẫy.
Nếu không phải bây giờ đang hạn hán, thật ra những miếng thịt thối và giòi ấy còn có thể mang đi câu cá.
Thịt thối Nguyễn Hưởng cũng mang về một ít, đem ủ phân.
May là các việc khác đều thuận lợi, than củi đủ để nung đá xanh, trộn đều vôi và đất sét, thêm nước, dùng khuôn gỗ khuôn lại, tìm nhà hoang để chỗ râm mà phơi khô, khô hẳn là thành gạch xanh.
Tuy trong mắt Nguyễn Hưởng những viên gạch này còn rất nguyên thủy, nhưng Mạch Nhi và mọi người thấy thành phẩm ra lò đều phấn khích nhắc mãi không thôi.
“Gạch xanh đấy!” Mạch Nhi múa tay múa chân, “Ta chưa từng ở nhà xây bằng gạch!”
“Nhà ta cũng thế! Đất sét thêm ít cỏ, trát xong tường là thành nhà!”
“Nghe nói nếu đất tốt, cũng đứng được mấy chục năm!”
Lô gạch xanh đầu tiên dùng để xây lò gạch, gạch xanh kín hơn, hiệu suất cao hơn lò đắp bằng đất sét.
Sau đó mới làm đá xanh tấm.
Tin tốt hơn cả việc làm ra gạch xanh là ủ mầm thành công.
Tuy số lượng ít, nhưng có còn hơn không.
Chỉ là cày ruộng tốn nhiều thời gian hơn, chỉ có thể cày được bao nhiêu trồng bấy nhiêu.
May là đã dẫn mương nước tới, bằng không đất này càng khó cày.
Trồng xong ruộng, làm xong đá xanh tấm, lát đá xanh lên mương, cuối cùng họ cũng được nghỉ ngơi.
