Chương 12: Mặt Trời
Trong hơn hai mươi năm cuộc đời ngắn ngủi của Lục Ngưỡng, hiếm khi anh có những lúc cảm xúc dâng trào.
Không phải bẩm sinh lạnh lùng. Mà là không có tư cách.
Từ nhỏ cha mẹ anh đã mất. Một người chết vì bệnh, một người chết vì đau buồn – dân làng nói vậy. Anh không thích cách nói đó, cứ như đau buồn là một căn bệnh nan y vậy. Nhưng anh không phản bác, vì phản bác cần sức lực, mà sức lực của anh phải để dành làm việc khác.
Những năm sống cùng bà, anh học được một điều rất quan trọng: mọi cảm xúc buồn bã đều vô dụng. Khóc không đổi được tiền học phí, im lặng không đổi được miếng ăn, tức giận không khiến ai nhìn anh thêm một lần. Cha mẹ anh chết, bà anh già đi, tiền học của anh luôn nộp trễ nhất, quần áo của anh luôn là đồ người ta mặc cũ. Những chuyện này giống như thời tiết, anh không thể thay đổi, chỉ có thể chờ nó qua đi.
May thay, anh thông minh hơn người từ nhỏ. Sách giáo khoa xem một lần là nhớ, bài tập làm một lần là hiểu. Anh dồn hết thời gian ôn thi để đi làm thêm kiếm tiền trang trải gia đình. Thầy cô tiếc cho xuất thân của anh, bạn học ghét sự trầm lặng của anh, hàng xóm nói đứa trẻ này mệnh cứng, khắc cha mẹ, số khổ.
Mệnh cứng.
Ban đầu anh ghét từ này, nhưng sau đó lại tự giễu: mệnh cứng chẳng phải cũng là một loại kiên cường sao? Anh đã sống sót. Anh không trộm cắp, không cướp giật, không trở thành cái kiểu “đứa trẻ không cha không mẹ đúng là không nên thân” như người ta nói. Anh chỉ trong mỗi mùa đông, cuộn mình trong chiếc chăn mỏng, co ro ở góc giường, nghe tiếng gió rít bên ngoài cửa sổ, nghĩ rằng mình phải lớn nhanh thôi. Lớn nhanh là tốt rồi.
Lớn lên là có thể mua cho bà chiếc áo khoác ấm áp. Lớn lên là không cần lo mùa đông dài đằng đẵng. Lớn lên là có thể rời khỏi nơi này, đến một nơi không ai biết cha mẹ anh đã chết như thế nào.
Nhưng anh lớn quá chậm.
Khi bà mất, anh thậm chí còn chưa thi đại học. Mùa đông năm đó rất lạnh, hầu hết nhà người ta đã dùng máy sưởi điện, nhưng nhà anh thì không. Anh cuộn mình trong chăn tính toán tiền sinh hoạt tháng này, tính đi tính lại, phát hiện dù thế nào cũng không đủ tiền sưởi ấm.
Anh nghĩ: cố thêm chút nữa, sắp sang xuân rồi.
Nhưng bà không đợi được đến lúc sang xuân.
Nhiều năm sau anh không còn nhớ lại mùa đông đó nữa. Không phải vì đau, mà vì không đáng. Đau khổ là thứ xa xỉ, chỉ những ai không cần lo lắng cho ngày mai mới có tư cách nhai đi nhai lại. Cuộc đời anh có quá nhiều khoảnh khắc đau khổ, nếu cứ ngẫm nghĩ từng cái một, thì anh chẳng làm được gì cả.
Anh chỉ muốn bước tiếp, nhưng đi đâu, đi về hướng nào, thật ra anh cũng không rõ lắm.
Thời cấp ba, anh rất ít nói. Không giao du, không gây chuyện, không tham gia vào bất kỳ chủ đề nào của ai. Thế giới của anh rất đơn giản: đi học, làm bài, thi cử, giành giải nhất. Chỉ cần đạt thứ hạng và thắng các cuộc thi là có tiền thưởng, tuy không nhiều, nhưng đủ để anh và bà không phải lo lắng quá nhiều về tiền ăn trong nhiều ngày.
Nhưng tuổi trẻ là giai đoạn không chào đón những kẻ “khác biệt”. Sự im lặng của anh bị hiểu là kiêu ngạo, thành tích của anh bị hiểu là khiêu khích, bộ đồng phục giặt đến bạc màu của anh bị hiểu là “giả nghèo”. Đám con trai cùng trang lứa cần một cái bia để trút giận, và anh vừa hay đứng ở đó.
Ngày bị chặn trong phòng dụng cụ, cũng chẳng khác gì mọi khi.
Không phải lần đầu. Anh thậm chí không hỏi “các người muốn làm gì”. Anh biết câu trả lời, những câu trả lời đó anh đã nghe quá nhiều lần: nhìn mày không vừa mắt, học giỏi để làm gì, nhà nghèo mà còn giả vờ.
Anh dựa vào tường, cụp mắt xuống, chờ.
Chờ bọn họ đánh mệt, chờ bọn họ nói chán, chờ trên mặt anh thêm vài vết thương mới, trên người thêm mấy vết bầm là xong. Sau đó có thể đứng dậy phủi bụi bước về lớp. Đồng phục sẽ bẩn, nhưng anh sẽ giặt sạch. Vết thương sẽ đau, nhưng sẽ tự lành. Mọi thứ sẽ trở lại như cũ, mọi thứ sẽ không thay đổi.
Nhanh lên đi. Anh nghĩ.
Rồi cánh cửa bị đá tung.
Cánh cửa sắt đập vào tường, phát ra âm thanh lớn. Ánh sáng từ cửa tràn vào, chói đến mức anh nheo mắt lại. Anh nhìn ngược sáng, thấy một cô gái đứng ở cửa.
Cô ấy đứng đó, như cả thế giới đè lên cũng không thể đè bẹp được cô. Phía sau là ánh trời chiều màu cam đỏ, phủ lên người cô một đường viền mềm mại.
Hôm đó anh thật ra không nhìn rõ mặt cô. Chỉ kịp thấy chiếc xe đẩy bóng rổ bị cô đá ngã sầm xuống như một bức tường, hàng chục quả bóng rổ lăn tứ phía. Anh co ro trong góc, nhìn những quả bóng lăn qua chân cô, lăn chậm dần, cuối cùng dừng lại trong bóng tối. Giống như mọi lần trước của anh – bị người ta đá qua đá lại, cuối cùng co ro trong góc.
Chỉ nhớ cô dùng giày đá một quả bóng lăn đến chân mình, nghe tiếng nó lăn xa khe khẽ.
Chỉ nhớ những lời cô nói. Những lời về “Ương” và “Ngưỡng”.
Ương. Ngưỡng.
Thì ra “Ngưỡng” của tôi là cái “Ngưỡng” này. Ngưỡng mộ, ngưỡng vọng, ngưỡng mộ như núi cao. Anh luôn cảm thấy tên mình rất bình thường, bình thường đến mức chẳng có ý nghĩa gì.
Nhưng hôm đó, mọi thứ dường như được cô gán cho một ý nghĩa tốt đẹp.
Sau khi đám người kia rời đi, phòng dụng cụ trở nên yên tĩnh. Anh co ro trong góc, mặt vùi vào cánh tay, không phải vì đau, không phải vì tủi thân, mà vì – lần đầu tiên trong đời anh cảm thấy xấu hổ.
Bộ đồng phục của anh giặt quá nhiều lần, vải mỏng đến mức sắp trong suốt, cổ áo và tay áo đã sờn chỉ. Cúc áo trong lúc xô đẩy vừa rồi đã bung ra, lủng lẳng như một chiếc răng hư sắp rụng.
Còn cô thì đứng ở cửa, không bước lại gần. Anh cảm nhận được ánh mắt cô dừng trên người mình, rất ngắn, như một chiếc lá rơi từ trên cây xuống, chạm mặt nước rồi bị gió cuốn đi.
Rồi cô bước đi.
Tiếng bước chân từ gần đến xa, từ có đến không. Phòng dụng cụ lại yên tĩnh, như một cái vỏ rỗng.
Anh từ từ ngẩng đầu lên.
Cửa không còn ai. Anh nhìn ánh nắng chiều tràn vào từ bên ngoài rất lâu, lâu đến khi trời tối hẳn, lâu đến khi tia sáng đó co lại từng chút một, co thành một đường, một chấm, cuối cùng biến mất hoàn toàn.
Anh ngồi trong bóng tối một lúc, rồi đứng dậy, phủi bụi trên người.
Cái cúc áo cuối cùng cũng rơi. Anh cúi xuống nhặt lên, nắm chặt trong lòng bàn tay.
Chuyện sau đó, như một con sông chia thành hai nhánh. Một nhánh là cuộc sống cũ của anh: làm bài, thi cử, giành giải nhất, im lặng, chịu đựng, tiếp tục bước về phía trước.
Nhánh còn lại là anh bắt đầu sống bằng ánh mắt lén lút.
Anh học cách dùng khóe mắt lén nhìn một người.
Nhìn hôm nay cô lại mặc một chiếc áo len mới đẹp, nhìn tóc cô dài thêm một chút, nhìn mùa đông cô thắt khăn kiểu gì, nhìn lúc cô cười mắt cong thành hình dáng ra sao. Anh không dám nhìn thẳng. Nhìn thẳng quá xa xỉ, như một kẻ nghèo nhìn chằm chằm vào món hàng xa xỉ trong tủ kính, nhìn lâu sẽ nảy sinh những ý nghĩ không nên có.
Anh chỉ xứng dùng ánh mắt lén lút.
Anh nghĩ: thì ra tôi đã nhớ tên cô từ lâu rồi.
Ai mà không biết Khương Vị Ương chứ. Sự ưu tú của cô, vẻ đẹp của cô, đôi giày thể thao mới cô đi – ngày hôm sau sẽ bị đám con gái cùng trường lén bắt chước. Cô là kiểu người không cần làm gì cũng trở thành tâm điểm, chỉ cần tồn tại là đủ khiến tất cả mọi người chú ý.
Anh cũng chỉ là một trong số đó.
Chẳng có gì đặc biệt.
Giống những người chen chúc trước bảng tin xem ảnh cô nhận giải, giống những người giả vờ lơ đãng nhìn thêm hai lần khi cô đi ngang qua, giống những người viết tên cô lên giấy nháp rồi xóa vội.
Giống nhau thôi.
Lúc cô đá tung cánh cửa đó, giống như mặt trời đột nhiên ló ra từ sau đám mây đen. Anh trong khoảnh khắc đó nảy sinh một cảm xúc chưa từng có.
Không phải rung động.
Rung động quá nhẹ, quá ngọt, quá giống những viên kẹo mà anh không mua nổi.
Là chua xót.
Tại sao lại là hôm nay? Tại sao lại mặc bộ đồng phục giặt đến bạc màu này? Tại sao cái cúc áo lại lung lay đúng lúc này? Tại sao lại để cô nhìn thấy tôi như thế này?
Lúc cúi đầu, lần đầu tiên anh cảm thấy mình như một hạt bụi.
Mà mặt trời không nên nhìn thấy hạt bụi.