Tôi và Khương Trí đứng ở ngoài vòng người, nhìn một phụ huynh dắt một cậu bé khoảng 10 tuổi cũng chen theo dòng người về phía trước. Người đông quá, cậu bé không đứng vững, bị xô ngã. Những người phía sau không nhìn thấy, vẫn cứ bước tới, mắt thấy bàn chân to của họ sắp giẫm lên người cậu bé.
Tôi kéo Khương Trí, hét lên: "Có trẻ con!" Khương Trí lập tức dùng thân hình vạm vỡ chen vào, một tay nhấc bổng cậu bé đang ngã dậy, đưa ra khỏi đám đông. Mọi chuyện diễn ra trong chớp mắt, cho đến khi cậu bé đứng cạnh chúng tôi, nó mới hoàn hồn, sợ hãi khóc òa lên. Bố nó mãi sau mới chen ra được, không ngừng cảm ơn chúng tôi. Những người khác như không thấy có chuyện gì xảy ra, vẫn tiếp tục chen lấn.
Mấy người lính kia thấy suýt xảy ra giẫm đạp, chắc họ cũng lường trước được tình huống này, liền dùng loa phóng thanh hô hào mọi người đừng chen lấn, nhưng chẳng ai nghe.
Có một bà trung niên rất hung hãn, chen lên tận đầu, hai tay bám vào thùng gạo, phớt lờ lời quân nhân. Người trông như chỉ huy liền rút súng, bắn một phát lên trời, những người lính khác cũng chĩa họng súng đen ngòm về phía bà ta đang có ý cướp gạo. Lúc này mới có tác dụng, mọi người cuối cùng đã yên lặng.
Người lính đó đứng lên xe Jeep, cầm loa phổ biến kỷ luật khi lĩnh lương thực: nếu ai phá hoại, nhẹ thì không được phát lương cứu trợ, nặng thì xử bắn tại chỗ. Bà trung niên hung hãn lúc nãy thành con gà để người ta giết dọa khỉ, hình phạt là tuần này không được phát lương cứu tế.
Người chỉ huy quân đội đó mặc kệ bà ta khóc lóc om sòm, trực tiếp gọi chủ nhiệm ủy ban khu phố lên, cùng với người lính phát lương, trước tiên kiểm tra hộ khẩu, xem bà ta có phải người nhà này không, có phải cư dân của tòa nhà đang được phát lương lần này không. Nếu không phải hộ khẩu thành phố này, xin lỗi, không phát; nếu không phải bất kỳ ai trong sổ hộ khẩu đến lĩnh, cũng xin lỗi, không phát; nếu không phải cư dân của tòa nhà đang phát lương, vẫn xin lỗi, không phát.
Một số người rất bất mãn với điều kiện và phương pháp phát lương này, nhưng người ta cầm súng thật đứng nhìn đó, thật không ai dám lên tiếng vào lúc này, có phàn nàn cũng chỉ thì thầm.
Quân nhân rất bình tĩnh, coi như không thấy, và họ cũng nói rằng đây là mệnh lệnh của chính phủ. Nếu có ý kiến, có thể tạm thời không lĩnh lương, đợi đến khi lên thị ủy phản ánh, lãnh đạo duyệt cho giấy phép rồi hãy đến lĩnh. Mọi người nghe vậy, dù có muốn kiếm chuyện cũng đành im lặng, bây giờ nhà nào cũng chẳng còn bao nhiêu lương thực, ai cũng không muốn làm con chim đầu đàn. Lương chính phủ phát tuy không đủ cho một nhà ăn một tuần, nhưng có còn hơn không, có những thứ này thì không đến nỗi chết đói.
Khu chúng tôi ở gần như toàn người trong thành phố, mấy người thuê nhà ở đây cũng đều là người có bản lĩnh, từ lâu đã tìm mọi cách rời đi sau trận tuyết lớn.
Vì không ai gây rối, nên việc phát lương ở khu chúng tôi diễn ra khá suôn sẻ.
Mọi người xếp hàng theo số tòa nhà, đến tòa nào thì cư dân tòa đó lên nhận. Chủ nhiệm ủy ban khu phố và một người lính kiểm tra sổ hộ khẩu và xác nhận số nhà trước. Sau khi đối chiếu chính xác, mới được lên nhận lương. Quá trình này không mất nhiều thời gian, vì chủ nhiệm ủy ban khu phố nắm rõ cư dân trong khu như lòng bàn tay.
Đến trước mặt người lính phát lương, họ nhìn xem có mấy người, phát bao nhiêu. Họ dùng một cái ca loại 3 cân, múc một cái trong thùng sắt đựng gạo. Đầy ngang miệng là 3 cân, bên cạnh còn có ca 1 cân rưỡi, nên tốc độ phát lương rất nhanh.
Một tòa nhà mất 70 phút là phát xong, bốn người lính cùng phát, khu chúng tôi có tổng cộng 26 tòa nhà, một ngày thế nào cũng phát hết.
Chủ nhiệm ủy ban khu phố dựa trên thời gian lĩnh lương hôm nay để phân chia khung giờ cho các tòa nhà, chỉ cần lần sau đến trước 10 phút là được, khỏi phải đứng đông đủ ở quảng trường chịu rét.
Tòa chúng tôi là đợt cuối cùng của buổi sáng, khoảng 11 giờ.
Trong lần đầu tiên tòa chúng tôi đi lĩnh lương, có một chuyện xảy ra: đó là Trương Mộc Sâm nhà họ Trương ở tầng trên, quân nhân không phát. Nói là đã vào tù ăn cơm nhà nước rồi, thì người nhà không được lĩnh nữa. Nhà họ Trương không dám ăn vạ với quân nhân có súng và có gạo, nên trút giận lên đầu nhà chúng tôi.
Hai người phụ nữ nhà họ Trương chắc bị tôi tát mấy cái nên hơi sợ, không dám ngang ngược trước mặt chúng tôi nữa, thấy tôi là cúi đầu lủi đi. Không thể hung hăng được, họ đổi chiến thuật, cứ đi qua đi lại trong đám đông, kể lể tội ác của nhà chúng tôi một cách sinh động cho mọi người nghe, cùng nhau chửi sau lưng chúng tôi là giàu mà không có lòng nhân, là máu lạnh, là đắc lý không tha người, là ép người đến đường cùng, v.v. Khiến nhiều người không biết chuyện đều nhìn chúng tôi với ánh mắt phức tạp, vừa sợ hãi vừa khinh bỉ.
Tôi và Khương Trí thì thầm với nhau, không biết hôm nay phát lương xong, chúng ta có bị đồn thành kẻ giết người không nữa.
Thật ra tôi không ngại ra tay thêm vài lần đâu, chuyện này như đã mở hàng rồi, thấy họ nhởn nhơ ngoài kia là tay tôi lại ngứa, muốn tát thêm mấy cái. Nhưng tôi tự cho mình là một quý bà, là người phụ nữ có học thức, có văn hóa, có nội hàm, không thể vì mấy kẻ xấu xa như họ mà thay đổi bản thân. Vì vậy tôi luôn tự nhủ, chỉ cần họ không quá đáng, tôi nhịn được thì nhịn, nếu họ còn không biết điều, tôi cũng không ngại phá lệ thêm lần nữa, dù sao đánh mấy con mụ đanh đá như thế cũng sướng tay lắm. Nhưng họ cũng biết giới hạn của chúng tôi, khi thấy ánh mắt tôi lộ vẻ thiếu kiên nhẫn, là tự biết điều mà chuồn.
Những người hàng xóm khác cũng thấy khó chịu với hành vi của họ, bây giờ ai cũng biết Trương Mộc Sâm đã làm gì, đều nói thỏ còn không ăn cỏ gần hang, sao hắn lại đi hại hàng xóm như thế? Đều nói hắn vào tù là đáng đời, giờ lương của Trương Mộc Sâm không lĩnh được, chẳng liên quan gì đến nhà chúng tôi, đều chỉ trích nhà họ Trương không phân biệt phải trái.
Hai người phụ nữ đó thấy cách này chẳng có tác dụng gì với chúng tôi, còn gây ra sự phẫn nộ của dân chúng, không biết được ai mách nước, đã đổi chiến thuật với chúng tôi.