Chương 10: Thời đại tem phiếu
"Xách túi lớn túi nhỏ thế này là đi đâu đấy?"
Dọc đường đi, hễ ai gặp họ cũng đều hỏi một câu như vậy.
Từ khi đến đây, Tô Chiêu Chiêu chưa từng ra khỏi cửa, nên người gặp trên đường, cô đều phải nghĩ một lúc mới nhớ ra tên.
"Thím đi sớm thế ạ, chúng cháu đi xa một chuyến."
"Đi xa? Đi đâu thế?" Chưa từng nghe nói nhà họ Tô còn có họ hàng ở phương xa mà.
Bây giờ cũng không cần giấu nữa, cô nói: "Đi bộ đội thăm người thân, tìm bố của bọn trẻ."
Nói xong câu này, Tô Chiêu Chiêu dẫn bọn trẻ tiếp tục đi về phía trước, để lại những người nghe xong câu đó nghi ngờ không biết tai mình có nghe nhầm không.
Tô Chiêu Chiêu không ra khỏi làng ngay mà ghé qua ủy ban thôn lấy giấy giới thiệu. Tô Căn Sinh đã chuẩn bị sẵn cho cô từ trước: "Trên đường đi phải chú ý an toàn, có chuyện gì thì cứ tìm người mặc đồng phục, chắc chắn không sai đâu."
Tô Chiêu Chiêu nhận lấy rồi cảm ơn liên tục.
Biết cô chắc chắn sẽ đến ủy ban thôn, Quách đại nương thu dọn xong cũng xách giỏ tới. Trên đường gặp mấy xã viên đã hiểu ra chuyện, bà phải giải thích một trận ra trò.
"Đúng vậy, Chiêu Đệ đi tìm bố của Tiểu Niệm với Tiểu Tưởng đấy!"
"Chẳng phải đã chết bao nhiêu năm rồi sao?"
"Im miệng đi, đừng nói chuyện người ta không còn nữa nữa, người ta sống khỏe mạnh đấy, là anh hùng chiến đấu lên báo rồi, đang làm sĩ quan trong bộ đội đấy!"
"...Chẳng phải là liên lạc được rồi sao! Đây gọi là duyên phận, gia đình họ vốn dĩ không thể chia lìa được."
"...Nhất định sẽ được hưởng phúc rồi, xem ai còn dám nói Chiêu Đệ số khổ khắc người nữa!"
Quách đại nương nói đã đã miệng, xách giỏ đến ủy ban thôn hội họp với Tô Chiêu Chiêu, cùng nhau đi lên thị trấn.
Có xã viên nhiều chuyện còn cố tình chạy đến nhà Tô Lai Bảo một chuyến: "Nhà anh còn đang ăn à?"
Nhà Tô Lai Bảo sáng nay ăn muộn một chút, nghe vậy cũng không nghĩ nhiều: "Còn đang ăn, sáng sớm ra đồng một chuyến, anh ăn chưa?"
Xã viên cố ý hỏi: "Chị cả anh đi xa mà các anh cũng không đi tiễn à?"
"Đi xa gì cơ?" Tô Lai Bảo thắc mắc.
Hứa Đại Nữu húp một ngụm cháo: "Bà ấy đi xa được cái gì chứ? Chắc là lên thị trấn bán trứng gà thôi."
Xã viên thấy họ không biết gì cả, bèn cười: "Tôi còn tưởng các anh biết rồi, định đến hỏi thăm, hóa ra các anh không biết gì hết à!"
Lời này nói ra thật lạ: "Chúng tôi phải biết cái gì?"
"Chậc!" Xã viên vỗ tay, "Chồng của Tô Chiêu Đệ không chết, tìm được rồi, người ta còn là anh hùng chiến đấu, lên báo rồi, đang làm sĩ quan trong bộ đội đấy! Cô ấy dẫn hai đứa con đi thăm người thân rồi!"
Hứa Đại Nữu trợn mắt: "Ma quỷ à!" Bà ta một vạn lần không tin! Với cái số của Tô Chiêu Đệ, sao có thể chứ?
"Lừa anh làm gì? Người ta nói chính miệng, ủy ban thôn còn cấp giấy giới thiệu, cả làng đều biết rồi, chỉ có hai người không biết, còn là họ hàng nữa chứ, chậc chậc..." Để lại tin tức chẳng khác nào quả bom này, xã viên chắp tay sau lưng bỏ đi.
Chỉ còn lại Hứa Đại Nữu và Tô Lai Bảo nhìn nhau.
"Tôi nói sao mấy hôm trước Tô Chiêu Đệ tự nhiên đổi tính đổi nết, hóa ra là có chỗ dựa rồi!"
Hứa Đại Nữu trước là kinh ngạc sau là tức giận: "Anh nói xem, có ai làm chị như bà ấy không? Chuyện lớn như vậy mà không nói một tiếng nào, giấu diếm chúng ta, sao hả? Sợ chúng ta bám lấy bà ấy à..."
Tô Lai Bảo không muốn nghe bà ta lải nhải, đặt bát xuống chạy ra đầu làng đuổi theo, đáng tiếc lúc anh ta đến thì người đã đi xa lắm rồi...
Làng cách thị trấn nói xa không xa, nói gần cũng không gần. Với Tô Chiêu Chiêu thì là xa, còn với Quách đại nương bọn họ thì chỉ cần nhấc chân đi một tiếng là tới, gần lắm!
Đến thị trấn, Tô Chiêu Chiêu đã mềm nhũn cả hai chân, đến cửa hợp tác xã cũng không cần để ý hình tượng nữa, dựa vào tường ngồi bệt xuống.
"Còn chịu được không?" Quách đại nương hỏi.
Tô Chiêu Chiêu gật đầu, thở nhẹ: "Ngồi nghỉ một lát đã."
"Cô đấy, sức khỏe vẫn chưa ổn, chưa dưỡng tốt, đợi đến bộ đội rồi, phải bảo bố Tiểu Niệm mua đồ bổ cho cô bồi bổ."
Nói xong lại dặn dò Cố Tưởng và Cố Niệm: "Gặp bố các cháu, phải nói cho ông ấy biết sức khỏe của mẹ các cháu, còn cả những ngày tháng khổ cực các cháu đã trải qua bao năm nay, đừng có như cái hồ lô miệng kín mít, giấu hết trong lòng, phải nói ra để ông ấy thương xót, biết mẹ các cháu tốt thế nào."
Hai anh em gật đầu, tỏ ý đã học được, hai đứa nhất định sẽ nói thật tốt.
Tô Chiêu Chiêu thầm cười, cô vốn dĩ không định làm cái hồ lô miệng kín trước mặt nam chính, những khổ cực mà nguyên chủ và bọn trẻ phải chịu vốn dĩ nên để anh ta biết, nếu do bọn trẻ nói ra thì càng tốt.
Tô Chiêu Chiêu không quên chuyện còn nợ Quách đại nương đường trắng, đứng dậy bước vào hợp tác xã.
"Đồng chí, làm ơn cân cho tôi một cân đường trắng."
"Bảy hào tám một cân."
"Được." Nhìn thấy trong lọ thủy tinh từng viên kẹo sáng lấp lánh được gói trong giấy kẹo trong suốt, cô chỉ vào: "Cái này cũng lấy nửa cân."
Nhân viên bán hàng ngẩng đầu nhìn cô một cái, người đầy miếng vá, vậy mà cũng khá hào phóng.
"Kẹo hoa quả một tệ hai một cân, nửa cân sáu hào, tổng cộng một tệ ba hào tám."
Quách đại nương theo vào, bà cũng không nghĩ nhiều, thấy tấm vải hoa bày trên giá, mắt sáng lên: "Ồ! Tấm vải hoa này đẹp thật!"
Nhân viên bán hàng vừa cân đường vừa nói: "Hàng mới về hôm qua đấy, hợp tác xã chúng tôi khó khăn lắm mới giành được, còn chưa đến ngày chợ phiên, đến ngày chợ phiên chắc chắn trong ngày là bán hết, bà có mua không?"
Quách đại nương thì muốn mua: "Có cần tem vải không?"
"Cần chứ! Đây là vải bông nguyên chất đấy." Nhân viên chỉ vào đống vải bên cạnh: "Kìa, vải thô kia mới không cần tem vải."
Hôm nay Quách đại nương đến vốn dĩ định mua vải thô.
Vải thô này vốn là do nông dân tự dệt, dệt xong bán cho trạm thu mua đổi chút tiền, vải thô thu lên qua một hai công đoạn, nhuộm màu hoặc in hoa, rồi lại do hợp tác xã phân phối xuống.
"Tôi không có tem vải, thôi bỏ đi, vẫn mua vải thô vậy, đo cho tôi hai thước vải nền xanh hoa trắng..."
Tô Chiêu Chiêu trả tiền, lại hứng thú nhìn nhân viên bán hàng đo vải cho Quách đại nương.
Hồi cô học đại học, vì cần viết luận văn nên còn tra cứu lịch sử phát triển của thời đại tem phiếu.
Từ năm 1955 đến năm 1993, suốt gần bốn mươi năm, cuộc sống của người dân đều không thể tách rời khỏi đủ loại tem phiếu.
Không phải ngay từ đầu mọi hàng hóa đều cần tem. Nói chính xác, hai loại lớn là tem lương thực và tem bưu chính bắt đầu từ năm 1953, đến năm 1955 số loại hàng hóa cần tem phiếu tăng lên, thật sự bước vào thời đại tem phiếu.
Nhưng lúc này các loại thực phẩm phụ chưa cần tem, ví dụ như đường cô vừa mua.
Nhưng ba năm thiên tai sau đó khiến cuộc sống của người dân càng thêm khó khăn, vật tư cực kỳ khan hiếm, thịt, đậu phụ, gia vị, bánh ngọt, đường... các loại thực phẩm phụ cũng bắt đầu hạn chế cung cấp bằng tem phiếu.
Đến thập niên 60-70 thì đạt đỉnh cao, một cây kim sợi chỉ cũng cần tem, cư dân thành thị không có tem thì khó bước đi.
Quách đại nương mua xong vải, ra khỏi hợp tác xã, Tô Chiêu Chiêu bèn nhét gói đường trắng vào lòng bà.
Quách đại nương giật mình: "Làm gì thế này?"
"Trả lại đường cho bà đấy."
Quách đại nương vội vàng nhét lại vào lòng cô: "Không cần không cần! Đã nói là không cần trả rồi, chút đường trắng thôi, đâu cần cô trả một cân."
Thấy Tô Chiêu Chiêu không nhận, bà lại nhét đường vào lòng hai đứa trẻ, hai đứa trẻ đưa tay ra sau lưng, né tránh.