Chương 2: Nhà nghèo
Bên ngoài sân rào, hai anh em Cố Tưởng và Cố Niệm mặt mày ủ rũ. Từ lúc tỉnh dậy hôm qua đến giờ, mẹ cứ ngồi ngẩn ngơ, không lẽ lúc ngã đã đập trúng đầu rồi?
"Anh, mẹ vẫn chưa khỏe hả? Hay mình lên thị trấn mời bác sĩ đi."
Cố Tưởng nhíu mày, lo lắng ra mặt: "Ừ, chiều nay anh lên thị trấn một chuyến."
"Vậy nhà mình còn tiền không?" Cố Niệm lo đến mức khuôn mặt nhỏ nhắn nhíu lại như cái bánh bao. Mời bác sĩ đắt lắm.
"Còn, mẹ đã chuẩn bị tiền học cho tụi mình. Anh không đi học nữa, lấy tiền đó chữa bệnh cho mẹ. Sang năm có tiền rồi học lại."
"Không được." Cố Niệm vội vàng lắc đầu, "Anh đi học đi, em không học nữa. Trong làng con gái có mấy ai được đi học đâu, em học hai năm là giỏi lắm rồi, em cũng không thích học. Ở nhà còn giúp mẹ làm việc được."
"Không được! Em phải đi. Không thích học là nói dối, nếu em không thích học sao lại thi được điểm mười?"
"Anh..."
"Anh là anh, nghe anh đi. Biết đâu trước khi khai giảng anh kiếm đủ tiền học phí. Yên tâm, anh có cách..."
Lương thực trong nhà không thể bán, phải ăn cả năm. Nếu bán gạo thì sẽ đói.
Ve sầu non gần đây đều bị nhặt hết rồi, xem ra phải lên núi thôi.
Cố Tưởng như một người lớn tí hon, tính toán kế sinh nhai cho gia đình.
"Biết đâu mẹ khỏi ngay bây giờ thì sao..."
Ôm theo chút hy vọng, hai anh em bước vào sân.
"Mẹ, tụi con về rồi."
Cố Niệm nhanh nhẹn chạy đến trước mặt Tô Chiêu Chiêu, như khoe bảo vật, giơ chiếc giỏ trong tay lên: "Mẹ, mẹ xem, con đào được nhiều rau dại trên núi lắm, còn có cả bồ công anh nữa. Thầy giáo con nói cái này thanh nhiệt giải độc, trời nóng ăn là tốt nhất."
Rồi chỉ vào con cá trong tay Cố Tưởng: "Anh còn ra sông bắt được hai con cá, lát nữa tụi con nấu canh cá cho mẹ bồi bổ." Nói xong, cô bé rụt rè nhìn sắc mặt Tô Chiêu Chiêu, sợ mẹ lại như trước, chỉ ừ một tiếng rồi không muốn mở lời.
Tiếng gọi khiến Tô Chiêu Chiêu hoàn hồn. Cô cúi đầu nhìn rau dại trong giỏ đã hơi già, lại nhìn hai con cá nhỏ chưa rộng bằng hai ngón tay, chậm rãi nói: "Được, nhưng trẻ con đừng ra bờ sông, không an toàn."
Cá vẫn chưa chết, Cố Tưởng múc một chậu nước thả vào: "Không sao đâu mẹ, con bơi giỏi lắm. Mai con lại đi bắt, canh cá thơm lắm."
Để một đứa trẻ chưa đầy mười tuổi xuống sông bắt cá cho mình ăn, dù lúc này Tô Chiêu Chiêu có oán trời không có mắt đến đâu cũng không làm nổi.
Người ta nói, chết đuối đều là người biết bơi.
"Đừng đi, nghe lời."
Cố Tưởng cười toe toét: "Con biết rồi. Mẹ nghỉ đi, con và em gái đi nấu cơm."
"Đúng đó mẹ, mẹ nghỉ đi, lát nữa là ăn được rồi."
Tô Chiêu Chiêu nói liền mấy câu khiến hai anh em vui mừng khôn xiết, điều đó chứng tỏ cơ thể không có vấn đề gì lớn.
"Haizz..." Thở dài một hơi, Tô Chiêu Chiêu lê thân thể mềm nhũn đứng dậy đi theo vào bếp.
Đã đến thì an cư, không an cũng không còn cách nào. Đã vậy rồi, đã nhập vào thân thể người ta thì ít nhất cũng phải chăm sóc tốt hai đứa trẻ này thay người ta chứ.
Để bọn trẻ chăm sóc mình mãi, cô sợ nửa đêm nguyên chủ bò ra dắt cô đi mất.
Tô Chiêu Chiêu nhận mệnh.
"Mẹ, sao mẹ vào đây?"
Cố Niệm đang nhóm lửa, Cố Tưởng thì bốc nửa nắm gạo trong bao định nấu cháo.
"Để mẹ nhóm lửa cho." Với bếp đất, Tô Chiêu Chiêu chỉ từng thấy chứ chưa dùng bao giờ, định xem trước rồi tính, tránh luống cuống tay chân.
"Để con làm cho mẹ."
Tô Chiêu Chiêu ngừng một chút: "Cũng được, mẹ ngồi bên cạnh sưởi ấm chút."
Mới giữa tháng tám, tuy đã lập thu nhưng thời tiết chẳng khác mùa hè là mấy, nấu cơm nhóm lửa đều đổ mồ hôi đầy đầu...
Hai anh em lại lo lắng, cơ thể mẹ quá yếu.
Tô Chiêu Chiêu không biết suy nghĩ của hai đứa, dùng chân kéo một chiếc ghế nhỏ ngồi xuống. Thấy Cố Tưởng chỉ bốc nửa nắm gạo định đi vo, cô nói: "Nấu cháo rau à? Gạo có hơi ít không?"
"Không ít đâu, cháo để mẹ ăn, tụi con ăn hồ."
"Hồ gì?"
Cố Tưởng lấy thêm bát, múc hơn nửa bát thứ bột mịn.
Tô Chiêu Chiêu nhìn: "Đây là... cám thóc?"
"Là cám gạo, cám thóc thô hơn."
Chẳng phải đều là cám sao? Vẫn thấy được vỏ trấu chưa xay nhuyễn.
Máy xay gạo bây giờ không bằng đời sau, gạo trắng phải xay hai lần mới bóc hết vỏ. Lần đầu là cám thóc rất thô, lần hai mới là cám gạo, trong đó lẫn chút gạo vụn, thời này không ai nỡ bỏ.
Xã hội hiện đại có người vì dưỡng sinh mà chọn ăn cám mịn và ngũ cốc thô, nhưng rõ ràng hai thứ hoàn toàn khác nhau. Một cái đã qua chế biến, làm mềm vị, một cái hoàn toàn là cám làm rát cổ họng.
Cố Tưởng nhìn Tô Chiêu Chiêu đầy nghi hoặc: "Mẹ, sao mẹ ngay cả cám gạo cũng không nhận ra?"
Tô Chiêu Chiêu chớp mắt: "Nhận ra chứ, sao có thể không nhận ra. Mẹ chỉ lơ đễnh một chút thôi. Cái đó, cám gạo này đừng ăn nữa, trưa nay nhà mình ăn cơm trắng đi, mùa thu hoạch nhà có lương thực rồi."
Từ hôm qua đến giờ, uống hai bữa cháo rau, thật sự không muốn uống nữa. Cô từ nhỏ đã ghét ăn cháo loãng.
Xem ra hai ngày nay hai đứa trẻ nấu cháo cho cô, còn mình thì ăn hồ nấu từ cám gạo.
Sự 'hào phóng' của Tô Chiêu Chiêu khiến Cố Tưởng và Cố Niệm giật mình!
Cơm trắng thường chỉ được ăn vào Tết và sinh nhật hai anh em.
Bình thường đất trồng gì ăn nấy, ngô, khoai lang, khoai tây, rau dại. Những thứ như gạo trắng là lương thực quý, thỉnh thoảng ăn một lần cũng phải nấu chung với khoai lang, rau xanh.
Cám gạo này còn là từ gạo mới năm nay xay ra, cám cũ đã ăn hết từ lâu rồi.
Bình thường mẹ coi lương thực là quan trọng nhất mà?
"Mẹ, mẹ còn chóng mặt không? Lát ăn cơm xong, con và anh đi thị trấn mời bác sĩ khám cho mẹ nhé?" Cố Niệm nhìn chằm chằm Tô Chiêu Chiêu.
Tô Chiêu Chiêu đã lật xem ký ức của nguyên chủ, nhìn hai đứa trẻ lo lắng: "... Mẹ không sao, không cần khám bác sĩ. Mẹ chỉ thấy hôm nay có thể ăn ngon một chút. Cá Tiểu Tưởng bắt đem nấu canh, bồ công anh Tiểu Niệm hái đem trộn, cả nhà bồi bổ sức khỏe."
Khó quá, thời này ăn cơm trắng đã là bồi bổ rồi.
Cả nhà đều suy dinh dưỡng.
Dòng thời gian chính của cuốn tiểu thuyết này là từ đầu thời kỳ giải phóng đến cải cách mở cửa, bối cảnh dựa trên xã hội thật để viết.
Còn thời điểm hiện tại là mùa thu năm 1955, chưa có lúa lai năng suất cao, đương nhiên không đạt được sản lượng ngàn cân mỗi mẫu. Nhà Tô Chiêu Đệ người ít đất ít, chỉ có hai mẫu ruộng nước, còn lại là đất khô. Vùng này thuộc Tây Nam, lúa một năm một vụ, cả năm chỉ được vài trăm cân thóc, đây còn là trọng lượng chưa bóc vỏ, lại phải nộp một phần thuế lương. Ăn uống trong nhà đều từ đất mà ra, cộng thêm trồng các loại lương thực khác quanh năm cũng chỉ ăn được nửa no. Không trách ngay cả cám thóc cũng là thứ tốt.
Con cái của nữ chính trong truyện từ nhỏ sống hạnh phúc, dù trong thời đại thiếu ăn thiếu mặc này cũng chưa từng đói bụng. Sữa, kẹo, bánh quy, đồ chơi trong nhà đủ cả. Còn hai đứa trẻ chưa từng được nhắc đến trong truyện này, một năm không ăn nổi một miếng thịt, lớn từng này chưa từng ăn một viên kẹo nguyên vẹn, đói bụng là chuyện thường. Hai anh em gầy như cây tre, nhìn là biết suy dinh dưỡng, khác biệt một trời một vực.
Trong mấy chục năm sau, dù mưa gió thế nào, gia đình nam nữ chính đều không bị ảnh hưởng chút nào. Đến cuối truyện, nam chính còn trở thành thủ trưởng đại quân khu, nữ chính thì thừa kế tài sản lớn ở hải ngoại, con cái hai người cũng thành đạt trong nhiều lĩnh vực.
Còn hai đứa trẻ của nguyên chủ, tương lai không cần nghĩ cũng biết, chẳng qua là vật lộn trên ranh giới ấm no mà thôi.
Nếu cô không đến, nếu nguyên chủ qua đời, cuộc sống của hai đứa trẻ này e còn thảm hơn.
Dựa vào đâu chứ?
Số phận thật bất công.
Tô Chiêu Chiêu nghĩ đến bản thân, cô lẽ nào không phải là con của cha mẹ sao?
Dù có nghĩ thoáng đến đâu, tự nhủ đừng nghĩ nữa, nhưng với chuyện gia đình gốc, cô cũng không thể bình thản.
Không biết sau khi cô 'chết', họ có đau lòng vì cô không, có hối hận không.
Tất nhiên, hiện tại nam chính có một điểm vẫn đáng được tha thứ, anh ta không biết có hai đứa trẻ này.
Dòng thời gian này, nam chính và nữ chính kết hôn chưa?
Cô phải nhớ lại cho kỹ.