Chương 9: Tỷ đệ tranh luận
Lý Chiêu khẽ cau mày, hỏi dồn: “Tiểu thúc thúc sao tự dưng lại ngã xuống nước? Người hầu bên cạnh đâu cả rồi?”
Thái hậu thở dài, kể lại một lượt đầu đuôi sự việc mà Triệu An vừa bẩm báo.
Nghe xong, Lý Chiêu khẽ mỉm cười: “Vị cô nương họ Thôi này cũng có gan đấy.”
Lý Hàm đứng bên cạnh, khẽ gật đầu, nét mặt vẫn giữ vẻ ôn hòa quen thuộc, lên tiếng: “Trong tình cảnh ấy mà không hoảng không loạn, trước gọi người cứu rồi mới xuống nước, quả thật hiếm có.”
Chàng ngừng lại một chút, dường như đang cân nhắc lời lẽ.
Hoàng đế nâng chén trà nhấp một ngụm, ánh mắt lướt qua hai đứa con, rồi nói:
“Đã đến cả rồi, trẫm muốn nghe xem các ngươi nghĩ thế nào.”
Lý Chiêu và Lý Hàm cùng sững lại, nhìn nhau một cái.
Hoàng đế đặt chén trà xuống, giọng điệu bình thản: “Hoàng tổ mẫu các ngươi vừa nói, cô nương nhà họ Thôi này có ơn cứu mạng với Lương vương, muốn định luôn hôn sự. Hai người các ngươi thấy thế nào?”
Trong điện lặng đi một thoáng.
Lý Chiêu mở lời trước, giọng trong trẻo như ngọc va vào nhau: “Nhi thần cho rằng, cô nương họ Thôi nên được cưới làm chính phi.”
Hoàng đế nhướng mày: “Nói lý do xem.”
Lý Chiêu đứng thẳng người, rành rọt nói: “Thứ nhất, cô nương họ Thôi có ơn cứu mạng với tiểu thúc thúc. Đền ơn thì nên hậu, tiểu thúc thúc là em ruột của phụ hoàng, thân thể ngàn vàng. Hoàng gia lấy lễ chính phi để đối đãi, chứ không phải ban thưởng tầm thường, chính là muốn nói với thiên hạ rằng, hoàng gia trọng tình trọng nghĩa, biết ơn báo ơn nhất. Đối xử hậu hĩnh với ân nhân cứu mạng như vậy, mới bày tỏ được khí độ nhân hậu của hoàng gia ta, ơn trạch trải khắp chúng sinh.”
Nàng ngừng một chút, nói tiếp: “Thứ hai, theo lời Triệu đại giám, lúc ấy cô nương họ Thôi trước hô cứu rồi mới xuống nước, không phải nhất thời xốc nổi, mà là tình thế ép buộc, bất đắc dĩ mới làm vậy. Điều đó cho thấy cô nương này gặp việc không loạn, có trí ứng biến, có gan dạ, có quyết đoán. Nhi thần thấy, tiểu thúc thúc tính tình phóng khoáng, bên cạnh đang thiếu đúng một người trầm ổn như thế.”
“Thứ ba,” giọng Lý Chiêu hơi nặng thêm, “tuy chỉ là chi thứ nhà họ Thôi, nhưng danh môn ngàn năm, gốc rễ sâu dày, không đến nỗi làm nhục môn đình hoàng gia. Cưới hỏi đàng hoàng làm chính phi, vừa vẹn khí độ hoàng gia, vừa bịt được miệng lưỡi bên ngoài. Việc này nếu làm cho rộng rãi thể diện, không chỉ giữ thể diện cho cô nương họ Thôi, mà còn giữ trọn tiếng thơm phụ hoàng thương yêu em trai, trọng đãi người hiền đức.”
Thái hậu nâng tay nhấp một ngụm trà, không nói gì.
Hoàng đế không lộ sắc mặt, đưa mắt nhìn Lý Hàm vẫn im lặng từ nãy: “Lão nhị, còn ngươi?”
Lý Hàm tiến lên nửa bước, trước tiên khẽ khom người với Thái hậu, rồi mới nói:
“Hoàng tỷ nói có lý. Chỉ là nhi thần cho rằng, việc này còn phải nhìn từ một góc độ khác.”
Giọng chàng không nhanh không chậm:
“Cô nương họ Thôi xuất thân chi thứ, cha nàng chỉ là Bí thư lang tòng lục phẩm, môn đệ trong các thế gia ở Trường An thật sự không tính là xuất sắc. Hoàng thúc tuy là thân vương, nhưng dù sao cũng là huyết mạch thiên gia, ngôi chính phi liên quan đến thể diện hoàng thất, lý nên thận trọng.”
Chàng dừng một chút, dường như đang sắp xếp câu tiếp theo, rồi nói: “Huống chi… cô nương họ Thôi là khuê nữ chưa xuất giá, trước mặt mọi người nhảy xuống hàn đàm, da thịt chạm vào hoàng thúc, việc này đã lan truyền khắp yến thưởng hoa. Nhi thần không phải trách móc cô nương họ Thôi, cứu người quả thật là nghĩa cử, nhưng trong mắt người ngoài, một nữ tử chưa chồng tiếp xúc thân mật với nam nhân ngoài như vậy, danh tiết ít nhiều có tỳ vết.”
Lý Hàm hơi cúi đầu, làm ra vẻ cung kính: “Theo nhi thần, nếu lấy ngôi trắc phi để sính nàng, đã là ân điển lớn lao. Vừa đền được ơn cứu mạng, vừa giữ trọn quy củ chọn vợ của hoàng gia. Sau này cô nương họ Thôi nếu hiền đức xuất chúng, lại nâng phong cũng chưa muộn, như vậy mới là kế vẹn cả đôi đường.”
Nói xong, chàng lùi lại nửa bước, hai tay quy củ buông bên người.
Trong điện lại lặng đi một thoáng.
Lý Chiêu quay sang nhìn Lý Hàm, khóe môi khẽ động, như cười như không.
“Lời nhị đệ nói quả thật kín kẽ không sơ hở.” Giọng Lý Chiêu nghe như khen, nhưng ngẫm kỹ lại có mấy phần lạnh lẽo, “Chỉ có một điều ta nghĩ mãi không thông — cô nương họ Thôi không màng tính mạng cứu tiểu thúc thúc, trong mắt đệ lại thành ‘danh tiết có tỳ vết’? Vậy theo ý đệ, lúc ấy nàng nên làm thế nào?”
Lý Hàm sắc mặt không đổi, ôn hòa nói: “Hoàng tỷ hiểu lầm rồi. Nhi thần không có ý đó, chỉ là bàn đúng sự việc. Nam nữ không tự trao tay, ấy là để phân biệt. Cô nương họ Thôi cứu người cố nhiên là đại nghĩa, nhưng sự thật đã rồi. Thay vì sau này để nàng chịu đựng lời đàm tiếu ở ngôi chính phi, chi bằng lùi một bước, ngôi trắc phi ngược lại là cách bảo toàn cho nàng.”
“Bảo toàn?” Lý Chiêu khẽ lặp lại hai chữ ấy, giọng vẫn vững vàng, “Nhị đệ ngày thường đọc 《Mạnh Tử》, lẽ nào chỉ nhớ lễ giáo thánh hiền, mà quên mất câu ‘tẩu nịch, viện chi dĩ thủ’ — cái quyền biến ấy? Thấy chết không cứu là hành vi của sói lang, đây là điệu lý do Á thánh công định ra.”
Lý Hàm định mở miệng, Lý Chiêu đã khẽ nâng tay ngăn lời chàng, rồi quay sang nhìn hoàng đế, nét mặt đổi thành nụ cười nhẹ như gió xuân:
“Còn về môn đệ mà nhị đệ lo lắng…” Nàng ngừng lại, giọng nhẹ nhàng như đang chuyện trò thường ngày, “Phụ hoàng thường dạy nhi thần, Bí thư tỉnh là nơi thanh quý chứa đựng kinh tịch thiên hạ, Thôi đại nhân tuy quan giai khiêm tốn, nhưng thật sự là ‘nói cười có bậc hồng nho’. Huống chi, nhị đệ có phải quên rồi không? Thiên hạ này, rốt cuộc vẫn là thiên hạ của nhà họ Lý chúng ta.”
Nàng bước đến trước chỗ hoàng đế ngồi, tự tay rót thêm một chén trà ấm cho phụ hoàng, giọng càng thêm mềm mỏng:
“Bàn về môn đệ, thiên hạ này có bức bình phong của phủ đệ nào cao hơn tường cung? Nếu chúng ta vì nhà nàng thế đơn lực mỏng mà chỉ ban ngôi trắc phi, lọt vào mắt người ngoài, ngược lại khiến hoàng gia trông như hạng người ‘nịnh trên khinh dưới’, không chỉ làm mỏng ân nghĩa, mà còn để người ta coi nhẹ khí lượng hoàng gia chúng ta.”
Nàng liếc Lý Hàm một cái, cười nói: “Hơn nữa, nhị đệ có phải quên một chuyện? Tiểu thúc thúc là ngoài ý muốn mới ngã xuống nước, xung quanh không có ai khác, cô nương họ Thôi là bị buộc phải xuống cứu người. Nếu bàn về danh tiết, người nên tự kiểm điểm là đám người hầu bên cạnh tiểu thúc thúc làm việc thế nào, chứ không phải trách móc một cô nương liều mạng cứu người.”
Lý Hàm nghe những lời mềm mỏng ấy, sau lưng lại lặng lẽ rịn ra một lớp mồ hôi mỏng.
Nụ cười trên mặt chàng không hề lay chuyển, chỉ khẽ khom người: “Hoàng tỷ dạy phải.”
Nhưng ngón tay trong tay áo khẽ co lại.
Hoàng đế thu hết biểu hiện của hai người vào mắt, nét mặt không tỏ thái độ, chỉ nâng chén trà nhấp thêm một ngụm.
Thái hậu cũng không vội tỏ ý, chỉ cúi đầu vuốt chuỗi Phật châu, khóe môi mang theo nụ cười như có như không.
“Được rồi,” hoàng đế nhàn nhạt mở lời, “việc này trẫm biết rồi, các ngươi lui ra thăm Lương vương trước đi.”
Lý Chiêu và Lý Hàm cùng dạ một tiếng, hành lễ lui ra.
Cửa điện vừa khép lại, Thái hậu mới lên tiếng: “Hai đứa trẻ này…”
Hoàng đế không tiếp lời, chỉ dùng đầu ngón tay chậm rãi miết quanh miệng chén trà, ánh mắt trầm trầm, không biết đang nghĩ gì.
Một lúc lâu sau, ông mới nói một câu: “Việc ban hôn, không vội. Trước tiên xem phản ứng bên nhà họ Thôi đã.”
Thái hậu gật đầu, không nói thêm gì nữa.