Chương 44: Vẽ trời làm lồng
Hai cuốn sổ chồng lên nhau mà vẫn chưa tới một nửa chiều cao của hộp.
Đây hẳn là thứ rất quan trọng, nếu không thì chẳng ai dùng hộp đẹp đến vậy để đựng.
Cuốn sổ phía trên trông giống một ấn phẩm nội bộ, bìa màu xanh nhạt đã phai màu, thiết kế rất đơn giản, gần như ngoài tiêu đề ra chẳng có chữ gì khác.
Tiêu đề cũng vô cùng bình thường: Tuyển tập đối thoại Tư Không – Peterson, tháng 12 năm 2004.
“Cha...” Nhìn thấy tên Tư Không, Tư Bác run rẩy cả hai vai, “còn Peterson... chính là cục trưởng NASA tiền nhiệm sao? Xem ra đây là ghi chép về cuộc nói chuyện giữa cha và ông ấy hồi đó? Chắc chỉ dùng làm tài liệu tham khảo nội bộ nên không công bố rộng rãi. Tháng 12 năm 2004... Cha mất tích vào Rằm tháng Giêng năm 2005, cuộc nói chuyện này hẳn là ghi chép quan điểm cuối cùng của cha để lại trên đời.”
Tư Bác vừa nghĩ vừa lật mở cuốn sổ mỏng này.
“Bắt đầu từ độ cao bằng không, lên tới độ cao bao nhiêu thì khái niệm biên giới không còn tồn tại?” Cha anh mở đầu bằng câu hỏi này.
“Đây là vấn đề về khái niệm không phận. Theo luật pháp quốc tế hiện hành, độ cao tối đa của không phận chưa được định nghĩa về mặt pháp lý. Người ta thường coi đường Kármán ở độ cao 100 km là giới hạn trên của không phận, nghĩa là vượt qua độ cao đó thì không còn khái niệm biên giới nữa, tất cả đều là không gian chung của nhân loại. Đó là nhận thức của tôi.” Peterson trả lời rất nghiêm túc.
“Trạm vũ trụ quốc tế ở độ cao bao nhiêu? Có vượt qua đường Kármán không?”
“Ông Tư Không này! Ông đang hỏi mà biết rõ câu trả lời còn gì.”
“Vậy tại sao Tung Của không thể tham gia trạm vũ trụ quốc tế?”
“Vì quyết định đó được đưa ra dưới mặt đất. Tôi cũng rất bất lực. Nếu tôi có thể quyết định, chúng ta nhất định có thể hợp tác cùng nhau.”
“Không nói chuyện đó nữa. Peterson, chủ đề hôm nay của chúng ta là tương lai của không gian. Về điều này, ông lạc quan hay bi quan?”
“Tôi luôn là người lạc quan. Con người sớm muộn gì cũng sẽ bước ra khỏi cái nôi Trái Đất, chỉ là vấn đề thời gian.”
“Lạc quan kiểu lạc quan? Hay lạc quan kiểu bi quan?”
“Cần phân biệt rạch ròi vậy sao? Vậy tôi là lạc quan kiểu lạc quan.”
“Đó là điểm khác biệt giữa chúng ta. Tôi thuộc vế sau, lạc quan thận trọng.”
“Ông lo con người không có đủ năng lực sao?”
“Không, tôi lo con người lạm dụng năng lực đó.”
“Thì ra ông là người ủng hộ Kessler. Nói thật nhé, trong nội bộ NASA, ông ta đã không còn là xu hướng chính nữa.”
“Ai cũng nói vậy, bình thường tôi cũng chẳng phản bác. Nhưng trước mặt ông, người bạn cũ của tôi, tôi muốn nói rằng, Kessler đưa ra lý thuyết của ông ta vào năm 1978, còn tôi, năm 1975 đã đề xuất ra rồi.”
Đọc đến đây, tay Tư Bác run lên vì kích động: “Cái gì? Cha đã đề xuất lý thuyết hiệu ứng Kessler từ năm 1975? Nếu vậy thì không nên gọi là hiệu ứng Kessler nữa! Phải gọi là hiệu ứng Tư Không mới đúng!”
Anh nóng lòng đọc tiếp.
“Cái gì? Ông nói thật sao? Đây không phải chuyện đùa đâu đấy!”
“Ông nên tin tôi. Tôi có luận văn làm bằng chứng, chỉ là bây giờ không mang theo nên không đưa ông xem được. Nhưng đó không phải trọng điểm tôi muốn nói. Một lý thuyết, ai đề xuất trước không quan trọng, quan trọng là ai làm cho nó phát triển rực rỡ trước. Hiệu ứng Kessler ăn sâu vào lòng người như vậy, có liên quan mật thiết đến ưu thế khoa học kỹ thuật và quyền phát ngôn áp đảo của các ông. Cho dù tôi có thực sự công bố thành quả vào năm 1975, cũng chưa chắc đã tạo nên gợn sóng gì trong cái biển lớn ngành của chúng ta.”
“Tôi phải thừa nhận, ông nói đúng.”
“Vậy nên, trọng điểm của tôi thực ra là, nếu con người thực sự không đạo đức giả, thực lòng cho rằng không gian không có biên giới, là của chung toàn nhân loại, thì nên đoàn kết lại, đặc biệt coi trọng việc bảo vệ môi trường không gian và phòng chống rác thải không gian. Trước khi con người phát minh ra cổng không-thời gian hoặc thực hiện được lỗ giun trên Trái Đất, mọi hoạt động mở rộng không gian đều cần thông qua không gian bên ngoài về mặt vật lý. Không gian bên ngoài trông thì vô cùng rộng lớn, nhưng cũng vô cùng mong manh. Khi năng lực của chúng ta chưa đủ để tinh vi điều khiển các hoạt động không gian và hậu quả của chúng, nếu liều lĩnh phóng tên lửa, vệ tinh và tàu vũ trụ lên không gian bên ngoài, sẽ tạo ra những mảnh vỡ không gian không thể loại bỏ, hay còn gọi là rác vũ trụ. Đống rác này vẫn sẽ quay quanh Trái Đất, chúng không mang lại giá trị gì, lại chiếm dụng tài nguyên quỹ đạo quý báu. Tệ hơn nữa, một khi chúng va phải tàu vũ trụ đang hoạt động bình thường, rất có thể khiến tàu đó hư hỏng. Mà nếu sự hư hỏng như vậy xảy ra liên tiếp, cho đến khi phá hủy toàn bộ tàu vũ trụ trong không gian bên ngoài, sẽ tạo thành nghĩa địa rác vũ trụ. Đến lúc đó, con người còn tiếp tục hoạt động thám hiểm không gian bằng cách nào?”
“Ừm, nghe có vẻ, quan điểm của ông quả thực rất giống Kessler. Sở dĩ tôi không đồng ý với quan điểm này, là vì tôi cho rằng năng lực của con người không ngừng tiến bộ. Như ông nói, chỉ có phóng bừa bãi mới có thể dẫn đến kết quả như vậy, còn chúng ta sớm muộn gì cũng sẽ tinh vi hóa, trước khi phóng đã thiết kế sẵn kế hoạch xử lý hậu sự...”
“Nhưng kế hoạch đó cũng không thể loại bỏ hoàn toàn rác vũ trụ, chỉ có thể giảm bớt, đúng không?”
“Về lý thuyết, là như vậy.”
“Không, nhìn từ thực tế cũng vậy thôi. Tôi bắt đầu quan sát sự phân bố của rác vũ trụ từ những năm 90, phát hiện ra rằng, dù chúng ta có áp dụng phương pháp tiến bộ đến đâu, thì cho đến nay, số lượng rác trong không gian vẫn tăng dần qua từng năm. Nếu xu hướng này không được đảo ngược, khi tích lũy đến một điểm tới hạn nào đó, tình huống tôi nói, hay cái mà các ông gọi là hiệu ứng Kessler, nhất định sẽ xảy ra.”
“Tôi không bi quan đến vậy. Tôi luôn tin rằng, con người có thể tìm ra phương án bay với số lượng lớn ra khỏi Trái Đất, tiến hành di cư giữa các vì sao trước khi bị mắc kẹt trong từng lớp rác. Tư Không, tại sao ông lại bi quan như vậy?”
“Điều này liên quan đến câu hỏi tôi đưa ra lúc nãy, liên quan đến bản chất con người.”
“Vấn đề về lãnh thổ?”
“Đúng vậy. Nếu con người không thể thực sự đoàn kết, chỉ hô hào khẩu hiệu, mà khi xử lý vấn đề vẫn mạnh ai nấy làm, thì nghĩa địa rác vũ trụ sẽ hình thành sớm hơn việc phương án di cư giữa các vì sao quy mô lớn thành hình. Tại sao tôi nói vậy? Lấy biển cả làm ví dụ. 70% diện tích Trái Đất của chúng ta bị đại dương bao phủ. Ngoài lãnh hải của mỗi quốc gia, có những vùng biển quốc tế rộng lớn, nghe thì ai cũng có thể sử dụng, đi lại, chẳng phải giống như không gian phía trên đường Kármán chúng ta đang nói sao? Nhưng chúng ta đối xử với biển quốc tế như thế nào? Đổ rác, đánh bắt điên cuồng. Chất thải nhựa không phân hủy thì thôi, còn có đủ loại chất thải hạt nhân, hóa chất và ô nhiễm cao, có những quốc gia cũng thải thẳng ra biển mà chẳng chút áy náy. Nhưng khác với không gian, con người chúng ta sẽ không bao giờ quay lại biển để sinh sống, còn tương lai của chúng ta nhất định phải phát triển ra không gian, điểm này tôi đồng ý với ông. Nhưng nếu chúng ta đối xử với không gian theo cách đối xử với đại dương, con người sớm muộn gì cũng sẽ bị mắc kẹt trên Trái Đất, mãi mãi mắc kẹt trên Trái Đất. Trong lịch sử văn hóa của chúng tôi, có một thành ngữ gọi là ‘vẽ đất làm lồng’. Theo tôi, con người cuối cùng sẽ vẽ trời làm lồng.”