43. Cuốn nhật ký
Đây đã là lần thứ hai Trần tiên sinh bảo tôi sau khi rời khỏi làng thì đừng có quay lại nữa. Tôi không biết ông lo lắng điều gì, mà sao cứ khăng khăng đuổi tôi ra khỏi làng.
Nhưng tôi vẫn quyết định tạm thời lên Trùng Khánh tìm thằng Hà Kia trước đã. Dù sao thì vụ 'năm vóc sát đất' trên người bác cả vẫn còn đó, như cái gai cắm trong lòng, không nhổ ra thì khó chịu vô cùng. Thế nên tôi đồng ý với đề nghị của Trần tiên sinh, ông liền viết cho tôi một địa chỉ, bảo cứ theo đó mà tìm thì sẽ gặp được thằng Hà.
Tôi cất kỹ tờ giấy, rồi ra ngoài nói với bố mẹ đang bóc bắp ngoài sân rằng mai tôi về trường.
Bố mẹ nghe tôi nói thế, đều dừng tay. Bố tôi bảo: 'Ừ, học hành cho tốt, hơn mọi thứ. Đừng có như bố mày, cả đời chỉ biết làm khổ công.'
Mẹ tôi không nói gì, mà xoay vào bếp, thức đêm chuẩn bị đồ ăn cho tôi mang đi đường. Tôi biết, bà thương đứa con trai duy nhất phải đi xa, nhưng vì tương lai của con, bà đành nhẫn tâm tự tay tiễn con ra khỏi nhà. Nên việc bà làm được chỉ là thức đêm làm ít đồ cho con mang đi.
Điện thoại hết pin tự tắt mấy ngày rồi, nhà tôi vẫn chưa có điện, tôi cũng chẳng muốn vì cái điện thoại mà làm công tơ quay. Nhà vốn nghèo, bố mẹ lại tiết kiệm, vì một cái điện thoại mà chẳng đáng. Huống hồ bố mẹ ở bên cạnh, có điện thoại cũng chẳng cần. Lại nói, sóng điện thoại trong làng chỉ có thể gọi là 'lên cao mới thấy xa' - không leo lên đỉnh núi thì đừng hòng kiếm được tín hiệu.
Bố tôi kéo tôi ra một góc, nhét vào tay tôi hai trăm tệ, bảo: 'Một thân một mình ở ngoài, đừng có khắc nghiệt với mình quá.'
Tôi vội đẩy tiền lại, nói: 'Con dạy thêm ở trường, có tiền tiêu vặt, bố mẹ đừng đưa tiền cho con. Lo tang cho ông nội chắc tốn không ít, hai người cứ giữ mà dùng.'
Ở đây tôi xin kể qua tình hình ở trường. Tiền học đại học là tôi tự vay, nhà không đủ sức chi trả. Nhà nước có chính sách cho vay không lãi, tất nhiên không phải hoàn toàn miễn, chỉ là hai năm đầu thôi. Ở trường, ngoài giờ học, tôi toàn đi dạy thêm kiếm thêm, cộng với học bổng mỗi kỳ, ngoài trả nợ vay còn dư chút đỉnh. Cái điện thoại tôi dùng cũng là tiền dạy thêm mua đấy.
Còn thu nhập ở nhà, ngoài mấy thứ lúa ngô dưới ruộng ra thì chẳng có nguồn nào khác. Muốn đổi ra tiền, phải vác từng bao gạo, bao ngô to lên thị trấn bán. Người thì vất vả, mà chẳng được bao nhiêu.
Bố tôi nhất quyết nhét tiền, tôi kiên quyết không lấy. Bố thấy không lay chuyển được tôi, đành thôi, chỉ nói một câu: 'Con trai lớn rồi, có tương lai rồi.'
Lúc ông nói câu ấy, tôi thấy trong mắt ông có chút an ủi, nhưng cũng có chút chùng xuống. Tôi biết, ông đang tự cảm thấy mình già rồi mà chưa làm nên trò trống gì. Thấy bố như vậy, tôi nghĩ, nhất định sau này phải thành công, để làm rạng danh tổ tông.
Dặn dò xong việc nhà, tôi lại sang nhà bác cả bên cạnh, vẫn bằng cách cũ - trèo tường.
Bác cả thấy tôi vẫn dùng cách ấy, cười bảo: 'Sắp tìm vợ rồi mà còn không biết chừng mực gì cả.'
Tôi cười đáp: 'Tết sang năm cháu sẽ dẫn về cho bác một cô cháu dâu Trùng Khánh.'
Bác bảo: 'Thế thì tốt quá, đến lúc đó bác với bố mày sẽ làm cho mày một đám cưới thật linh đình.'
Tôi nói: 'Vâng ạ.'
Rồi tôi nói với bác là mai tôi về Trùng Khánh. Bác bảo: 'Được, về trường rồi học hành cho tốt, sau này kiếm việc trên thành phố, cưới vợ thành phố mà sống, hơn cái chỗ chim không thèm ị này nhiều. Không thì dù có cưới được vợ Trùng Khánh, người ta cũng chẳng chịu về chỗ này ở. Cháu học nhiều, bác nói có đúng không?'
Tôi cười: 'Đúng đấy ạ.'
Bác bảo: 'Cháu đợi một lát, bác có cái này cho.'
Nói rồi bác quay vào nhà, một lát sau cầm ra một cái túi vải nhỏ. Bác nói: 'Đây là đồ bà nội cháu để lại trước khi mất, hình như là sổ sách gì đó. Bác mù chữ, chẳng biết viết gì. Cháu cầm lấy, về Trùng Khánh rồi đừng lo lắng cho nhà, đã có bác và bố mày, không sao đâu.'
Nghe bác nói thế, lòng tôi không khỏi chùng xuống. Bác đến giờ vẫn không biết trên người mình có lời nguyền 'năm vóc sát đất', ngày ngày vẫn lo toan cho gia đình, chẳng hề nghĩ cho bản thân. Người già là thế đấy, khiến người ta bất giác cảm động và kính trọng.
Tôi gật đầu thật mạnh, nhận lấy túi vải nhỏ từ tay bác, định trèo tường về, nhưng tay cầm thêm đồ, một tay trèo hơi khó. Thế nên lần này hiếm hoi tôi đi cửa chính.
Tôi nghĩ chuyện này cũng phải nói với bác hai một tiếng, nên không về nhà mà đi thẳng đến chỗ bác hai ở gần đấy. Bác hai vì đã an cư ở tỉnh, nên trong làng không có nhà riêng, ở nhờ nhà một người đồng hương gần đó.
Vừa đi tôi vừa mở cái túi vải mà bác cả gọi là sổ sách, nhanh chóng lộ ra một cuốn vở có vẻ đã cũ. Nhờ ánh trăng mờ, tôi mở trang đầu, thấy một hàng chữ nhỏ thanh tú. Tôi nhận ra nét chữ này, giống hệt nét chữ sau tấm ảnh tôi tìm thấy hôm trước, cũng rất thanh tú. Hàng chữ ấy viết: 'Đào chi yêu yêu, chước chước kỳ hoa. Chi tử vu quy, nghi thất nghi gia.'
Câu này tôi biết, trích từ 'Kinh Thi - Quốc Phong - Chu Nam - Đào Yêu', nghĩa là cây đào đầy nụ, hoa nở rực rỡ như ráng hồng. Cô gái này sắp đi lấy chồng, nhất định sẽ khiến gia đình hòa thuận.
Đừng hỏi sao tôi nhớ rõ thế, vì tôi học chuyên ngành Văn học Trung Quốc ở đại học.
Từ hàng chữ nhỏ này, có thể thấy bà tôi ngày xưa cũng là khuê tú đọc nhiều sách vở.
Phía dưới hàng chữ ấy, viết ba chữ 'Ngô Chi Anh'.
Xem ra, tên bà tôi hẳn là Ngô Chi Anh.
Đúng như tôi nghĩ, bà tôi chắc con nhà gia giáo, hơn nữa còn là dòng dõi thư hương, nếu không bà đã chẳng viết được những lời như thế, cũng chẳng mang một cái tên khuê các như vậy.
Lật qua trang đầu, trang thứ nhất chi chít những chữ nhỏ thanh tú. Tôi chưa kịp xem kỹ vì ánh sáng không tốt, chỉ nhìn phần trên cùng, thấy một dãy số rõ ràng: 1950.08.28, trời âm u.
Rồi tôi lật thêm vài trang nữa, ở đầu mỗi trang đều thấy một dãy số và ghi chú thời tiết như vậy. Mãi đến lúc này tôi mới hiểu, đây không phải là sổ sách như bác cả nói, mà là một cuốn nhật ký!
Tôi mở to mắt muốn xem rõ viết gì, nhưng tiếc thay, ánh sáng quá kém, chưa đọc được bao nhiêu mà mắt đã mỏi nhừ, đành bỏ cuộc, chờ về nhà nghiên cứu sau.
Đến ngoài sân nhà bác hai, tôi gọi vài tiếng, bác hai ra mở cửa. Câu đầu tiên bác thấy tôi là: 'Lại có chuyện gì nữa à?'
Tôi nói: 'Không có gì, cháu chỉ sang nói với bác một tiếng là mai cháu về Trùng Khánh ạ.'
Bác hai bảo: 'Vừa hay, bác cũng định mai về làm việc. Về gần tuần rồi, không về nữa chắc bị phạt mất.'
Tôi nói: 'Thế thì tốt quá, mình cùng ra thị trấn.'
Bác hai bảo: 'Ừ, mai bác qua tìm cháu.'
Hẹn xong giờ, tôi vội về nhà. Vào sân, mẹ vẫn đang bận trong bếp, bố thì ngồi thắp hương ở gian giữa, miệng lẩm nhẩm cầu xin ông nội phù hộ cho tôi ngoài đường bình an.
Thấy tôi vào, bố cũng gọi tôi lại, quỳ xuống lạy trước bàn thờ. Đây là tục lệ trong làng, trước khi đi xa phải thắp hương lạy tổ tiên, cầu xin phù hộ.
Làm xong mọi việc, tôi ra sân ngồi với bố. Bố vẫn bóc bắp nhưng có vẻ không tập trung. Còn tôi thì mang ra một cái đèn dầu, mượn ánh sáng mở trang đầu cuốn nhật ký của bà. Trang ấy ghi rằng hôm đó có rất nhiều người đến nhà bà, không biết làm gì. Cũng chính hôm ấy, bà quen ông nội tôi - Lạc Triều Đình.
Cuối trang nhật ký, bà viết thêm một câu: 'Cái Cửu Sư Bái Tượng mà họ nói là gì nhỉ?'