Chương 7: Sao anh biết con gái tôi đỗ rồi?
Hôm điền nguyện vọng, Trình Nhã tự đến trường một mình.
Lý Quế Lan định đi cùng, nhưng bị Trình Nhã ngăn lại. "Mẹ, con tự đi được. Đâu phải lần đầu con đến trường."
Lý Quế Lan nghĩ một lát, rồi không cố nữa. Nhưng bà vẫn kiểm tra cái túi vải của Trình Nhã hai lượt — giấy báo dự thi, sổ hộ khẩu, bút, không thiếu thứ nào — mới để con ra cửa.
"Điền xong thì về ngay, đừng có lang thang ngoài phố."
"Con biết rồi."
Khi Trình Nhã đạp xe đến trường, phòng làm việc của thầy Lưu đã có mấy người. Toàn là đến điền nguyện vọng, người thì cúi đầu viết, người thì thì thầm bàn bạc. Trình Nhã nhận tờ phiếu, ngồi xuống góc phòng, rồi ngay ngắn viết vào ô "Nguyện vọng một": Trường Trung cấp Nông lâm số Một tỉnh lỵ, chuyên ngành Văn thư lưu trữ.
Viết xong, cô nhìn một lượt, lại nhìn thêm lượt nữa, rồi mới đưa tờ phiếu cho thầy Lưu.
Thầy Lưu đón lấy, liếc qua, gật đầu. "Được rồi, về nhà chờ giấy báo nhập học đi."
"Thầy Lưu, điểm của em... có đỗ được không ạ?"
Thầy Lưu nhìn cô, bật cười. "Một trăm năm mươi bảy điểm, điểm chuẩn cũng một trăm năm mươi bảy. Tuy em là người cuối cùng, nhưng đỗ là đỗ, yên tâm đi."
Trên đường đạp xe về nhà, trong đầu Trình Nhã cứ văng vẳng câu nói của thầy Lưu — "em là người cuối cùng". Từ nhỏ đến lớn, hình như cô luôn là cái người "cuối cùng" ấy.
Hồi thi lên cấp hai cũng vậy. Đêm trước ngày thi, người ta ai cũng ở nhà ôn bài nước rút, còn cô thì hay rồi, cứ bám lấy Lý Quế Lan đòi đi chợ đêm. Hồi đó chưa cấm buôn bán, phố xá cứ đến tối là bày kín sạp, nào đồ ăn, nào đồ chơi, nào hàng tạp hóa, đông vui lắm. Lý Quế Lan bảo "mai thi rồi mà còn tâm trí đi chơi", cô không chịu, khóc lóc ầm ĩ, cuối cùng Lý Quế Lan không cãi lại được, đành dẫn cô đi. Cô ăn một bát hoành thánh, một xiên kẹo hồ lô, còn mua một con tò he, chơi đến lúc trời tối hẳn mới về nhà.
Lý Quế Lan tức lắm, mắng cô là "đồ ranh con vô tâm vô phế".
Kết quả thì sao? Điểm công bố, cô đỗ vào trường cấp hai tốt nhất huyện, lại còn gần nhà, đi bộ là tới. Điểm chuẩn cắt xuống, cô đúng là người cuối cùng. Lý Quế Lan đứng trước bảng danh sách, dò từ đầu đến cuối không thấy tên con, suýt khóc, ai ngờ ở tận góc dưới cùng, chỗ khuất nhất, lại thấy — "Trình Nhã". Lý Quế Lan về nhà vừa khóc vừa cười, bảo "cái con bé này, số mày sao mà may thế".
Bản thân Trình Nhã cũng không biết đây là số may hay số rủi. Nói là may đi, thì lần nào cũng đứng sát mép vực, chỉ một bước là rơi xuống; nói là rủi đi, thì cô lại cứ mỗi lần đều đặt chân đúng chỗ, không rơi. Thi lên cấp hai thế này, thi cấp ba cũng thế. Thành tích thường ngày của cô cũng chỉ làng nhàng, trong lớp xếp thứ mười mấy, không tính là kém nhưng tuyệt đối không phải xuất sắc. Nhưng hễ gặp kỳ thi lớn, cô cứ như biến thành người khác, phát huy vượt mức, bám sát điểm chuẩn mà vọt lên.
Mẹ cô bảo cô là "vận cứt chó". Anh cô bảo cô là "có phúc về sau". Còn Trình Nhã tự thấy, cô chính là kiểu người — ông trời không muốn cho cô chết, nhưng cũng không muốn cho cô sống quá sướng.
Về đến nhà, Lý Quế Lan đang phơi quần áo trong sân. Thấy Trình Nhã về, tay vẫn cầm bộ đồ chưa buông đã hỏi: "Điền xong rồi?"
"Xong rồi ạ. Văn thư lưu trữ."
Lý Quế Lan gật đầu, không nói gì, tiếp tục phơi đồ. Nhưng Trình Nhã thấy khóe miệng bà khẽ nhếch lên.
Mấy ngày nay tâm trạng Trình Viễn Sơn tốt đến lạ. Con người ông vốn ít nói, mặt mày cũng chẳng biểu cảm gì, vui hay buồn đều không nhìn ra. Nhưng mấy hôm nay thì khác hẳn. Ông đi làm về, nụ cười trên mặt chưa từng tắt, bước chân nhẹ bẫng.
Đầu tiên là ở xưởng. Trình Viễn Sơn làm ở phân xưởng cả đời, cùng ca với ông Triệu và Tiểu Tôn, ai cũng biết con gái ông năm nay thi cấp ba. Hôm công bố điểm, hôm sau ông Triệu hỏi một câu: "Lão Trình, con gái ông thi thế nào?"
Trình Viễn Sơn đặt cờ lê xuống, lau tay, chậm rãi nói: "Cũng được, đỗ rồi."
"Đỗ trung cấp rồi?"
"Ừ. Trường ở tỉnh lỵ."
"Ồ! Trung cấp tỉnh lỵ cơ đấy! Ngành gì thế?"
"Văn thư lưu trữ." Trình Viễn Sơn ngừng một chút, rồi bổ sung thêm, "Cả tỉnh chỉ tuyển bốn mươi người."
Ông Triệu xuýt xoa hai tiếng: "Lão Trình, ông có phúc thật đấy."
Trình Viễn Sơn cười cười, cúi xuống tiếp tục làm việc. Nhưng chưa được bao lâu, ông lại lên tiếng: "Con bé này, đến lúc đi học ở tỉnh lỵ, xa thế, ngồi tàu hỏa phải hơn hai tiếng. Chúng tôi cũng không yên tâm, mẹ nó bảo đến lúc đó sẽ đi cùng xem thế nào."
Ông Triệu chưa kịp đáp, Tiểu Tôn bên cạnh đã ghé lại: "Thầy Trình, con gái thầy giỏi thật đấy. Con nhà em, thi cấp ba còn khó khăn."
Trình Viễn Sơn miệng thì nói "đâu có đâu có", nhưng nụ cười trên mặt thì giấu thế nào cũng không nổi.
Trưa đến căng tin xếp hàng lấy cơm, gặp chủ nhiệm phân xưởng. Chủ nhiệm tiện miệng hỏi một câu: "Lão Trình, nghe nói con gái ông đỗ trung cấp rồi?"
Trình Viễn Sơn lập tức đứng thẳng lên: "Đỗ rồi, trường ở tỉnh lỵ. Chuyên ngành Văn thư lưu trữ."
"Tốt quá, có tiền đồ."
"Con bé này từ nhỏ đã học giỏi." Trình Viễn Sơn nói câu đó mà mặt không đổi sắc, hoàn toàn quên mất chuyện Trình Nhã hồi nhỏ từng thi toán được bốn mươi điểm, bị Lý Quế Lan đuổi đánh.
Chiều tan ca, Trình Viễn Sơn dắt xe đạp ra cổng nhà máy, lại gặp mấy người quen. Ai cũng hỏi một lượt, ông đều trả lời một lượt. Nội dung trả lời cơ bản giống hệt nhau: đỗ rồi, trung cấp tỉnh lỵ, chuyên ngành Văn thư lưu trữ, cả tỉnh tuyển bốn mươi người, đến lúc đi học ở tỉnh lỵ, xa thế, không yên tâm, phải đi cùng xem thế nào.
Về đến nhà, Lý Quế Lan hỏi: "Hôm nay sao về muộn thế?"
Trình Viễn Sơn dựng xe đạp, trên mặt vẫn còn nụ cười: "Nói chuyện với ông Triệu một lát."
"Nói gì thế?"
"Nói chuyện con Nhã đỗ trung cấp."
Lý Quế Lan liếc ông một cái, không hỏi nữa. Bà biết mấy hôm nay chồng mình đi đâu cũng nói, gặp ai cũng nói, hận không thể cho cả thiên hạ biết con gái ông đỗ trung cấp. Bà không ngăn, còn thấy tốt. Bao nhiêu năm nay, Trình Viễn Sơn ở xưởng chỉ là cái người trầm lặng, không tranh không giành, việc gì cũng lùi về phía sau. Lần này con gái đỗ trung cấp, cuối cùng ông đã có thể ưỡn thẳng lưng mà nói chuyện.
Bữa tối, Trình Viễn Sơn uống thêm một chén rượu, mặt đỏ bừng, lời nói cũng nhiều hơn.
"Con Nhã, đến lúc đi học ở tỉnh lỵ, mẹ con bảo sẽ đi cùng xem thế nào."
Trình Nhã đang xới cơm, ngẩng đầu lên ngẩn người: "Mẹ, mẹ không cần đi đâu, con tự đi được —"
"Con đi một mình đến nơi xa thế, mẹ không yên tâm." Lý Quế Lan gắp một miếng thịt bỏ vào bát Trình Nhã, "Tàu hỏa phải ngồi hơn hai tiếng, từ nhỏ đến lớn con chưa đi xa bao giờ, lỡ lạc đường thì sao?"
"Mẹ, con mười lăm tuổi rồi."
"Mười lăm cũng là trẻ con."
Trình Ninh bên cạnh giơ tay: "Con cũng muốn đi!"
"Con đi làm gì?"
"Con muốn xem trường của chị trông thế nào!"
"Con viết xong bài tập hè của con trước đã." Lý Quế Lan lườm cô bé một cái.
Trình Ninh bĩu môi, không nói nữa.
Trình Viễn Sơn lại nhấp một ngụm rượu, chậm rãi nói: "Đến lúc đó tôi xin nghỉ phép, đi cùng mẹ con đưa nó. Tiện thể xem tỉnh lỵ thế nào."
Trình Nhã nhìn gò má ửng đỏ của bố, và đôi mắt hiếm khi thả lỏng ấy, không nói gì thêm.
Lý Quế Lan đặt đũa xuống, bỗng thở dài: "Nói ra thì, cái con bé này, vận may cũng không biết là tốt hay xấu."
Trình Nhã ngẩng đầu nhìn bà.
"Con nói thành tích thường ngày của con đi, cũng chỉ làng nhàng, bố mẹ con thật ra đều tưởng con không đỗ nổi. Bố con mấy hôm trước còn bảo với mẹ, hay là đi tìm mợ con, xem có xin được cho con một việc làm tạm thời không, dù sao cũng hơn đi nông thôn. Việc tạm thời của anh con cũng nhờ mợ xin giúp mới có, tuy chờ hai năm chưa chuyển chính thức, nhưng ít ra có việc làm, không phải đi nông thôn."
Trình Viễn Sơn bên cạnh gật đầu, không phủ nhận.
"Mẹ cũng nghĩ vậy, nhà mình tuy không có tiền, nhưng dù bán nồi bán chảo cũng phải cố, ít ra xin cho con một việc tạm thời." Lý Quế Lan nói đến đây, giọng hơi đổi, "Con mới mười lăm, đứa trẻ to thế này, đi nông thôn đến cái nơi ấy, mẹ sao yên tâm được? Con gái nhà họ Triệu cuối ngõ đi hai năm chưa về, con gái nhà họ Lưu đi nửa năm đã lấy chồng — mẹ sợ lắm."
Đũa trong tay Trình Nhã khựng lại.
"Ai ngờ cái con bé này, không nói không rằng, lại làm một quả lớn." Lý Quế Lan lau mắt, giọng lại cao lên, "Đỗ rồi, còn là trung cấp tỉnh lỵ. Con có biết mẹ đứng trước bảng danh sách, nhìn thấy tên con, chân mềm nhũn ra không?"
Trình Nhã cúi đầu, xới một miếng cơm, không nói gì.
"Cái vận may của con, cũng không biết là mồ mả tổ tiên bốc khói xanh hay là con tích được từ kiếp trước. Thi cấp hai thế này, thi cấp ba lại thế này, lần nào cũng sát mép, lần nào cũng đỗ." Lý Quế Lan lắc đầu, nhưng khóe miệng lại nhếch lên, "Đúng là Tôn Sơn bản nữ thời nay."
"Mẹ, Tôn Sơn là ai ạ?" Trình Ninh miệng đầy cơm, hỏi lúng búng.
"Con hỏi nhiều thế làm gì? Ăn cơm đi."
Trình Ninh ừ một tiếng, tiếp tục xới cơm.
Trình Nhã cúi đầu cười. Mẹ cô không đọc được mấy chữ, nhưng thành ngữ "danh lạc Tôn Sơn" thì bà biết. Năm đó Trình Nhã kể với bà chuyện mình sát điểm đỗ vào trường cấp hai số Một, bà chỉ nói một câu: "Con chính là cái Tôn Sơn ấy."
Bây giờ cô lại là Tôn Sơn.
Trình Nhã nghĩ, Tôn Sơn thì Tôn Sơn. Tôn Sơn dù sao cũng đỗ rồi.
Ngoài cửa sổ, trăng rất tròn. Trong sân vọng vào tiếng dế kêu, từng đợt từng đợt, không vội không chậm. Trình Nhã rút giấy báo nhập học ra khỏi phong bì, lại xem một lượt. Một tờ giấy mỏng, trên đó đóng dấu đỏ, ghi tên cô. Cô xem đi xem lại, khóe miệng nhếch lên, thế nào cũng không hạ xuống được.
Trình Ninh không biết từ lúc nào đã ghé lại, nằm bò bên mép bàn, vươn cổ nhìn. "Chị, đây là giấy báo nhập học ạ?"
"Ừ."
"Trên đó viết gì thế?"
"Viết là chị đỗ rồi."
Trình Ninh chăm chú nhìn tờ giấy một lúc, lại hỏi: "Chị, đi học ở tỉnh lỵ, có phải ngồi tàu hỏa to không?"
"Ừ."
"Tàu hỏa trông thế nào ạ? Em chưa thấy bao giờ."
"Đến lúc đưa chị con đi, con chẳng thấy à?" Lý Quế Lan đáp vọng ra từ trong buồng.
Mắt Trình Ninh sáng bừng lên: "Thật ạ? Con cũng được đi ạ?"
"Con viết xong bài tập hè trước đã."
"Mai con viết ngay!"
Trình Nhã gấp giấy báo nhập học lại, cất vào phong bì, rồi ép dưới gối. Cô nằm xuống, nhìn lên xà nhà. Xà nhà làm bằng gỗ, lâu năm nên đen xạm, trên đó treo một chùm ớt khô, là mẹ cô phơi từ mùa thu năm ngoái.
Cô nghĩ, chẳng bao lâu nữa, cô sẽ rời khỏi căn phòng này. Đến tỉnh lỵ, ngồi tàu hỏa, ở ký túc xá, học Văn thư lưu trữ. Sau này trở về là thân phận cán bộ, ăn lương nhà nước, cầm bát sắt.
Cô trở mình, quay mặt vào tường.
Tường là tường đất, quét một lớp vôi trắng, lâu năm nên vôi bong mấy mảng, lộ ra đất vàng bên trong. Hồi nhỏ cô thích dùng tay bóc những chỗ vôi bong ấy, bóc thành từng hố nhỏ, bị Lý Quế Lan đuổi đánh ba ngõ.
Hồi đó tốt biết bao, chẳng phải nghĩ gì cả.
Bây giờ cũng không phải nghĩ nữa, cô đỗ rồi.
Cô nhắm mắt lại, khóe miệng vẫn nhếch lên.